لزوم تحول در کتاب‌های درسی

بازدیدها: ۸

به گزارش اتاق خبر اندیشکده مشیر و به نقل از منبع خبری مردم سالاری؛ شیوع کرونا و پیامدهای آن در سطوح مختلف جوامع تاثیراتی برجای گذاشت که برای سازگاری و ادامه مسیر در آن زمینه‌ها نیاز به تصمیمات و اجرای تغییراتی بود که بتواند بحران پیش‌آمده را مدیریت کند. در این میان نظام آموزشی دستخوش تعطیلی در مراکز آموزشی شد و متولیان امر برای جبران کاستی‌های پیش‌آمده به آموزش از طریق تلویزیون و فضای مجازی روی آوردند. هرچند که آموزش و پرورش کشور ما کمی دیرتر از نظام آموزشی نوین پا به عرصه آموزش بر بستر اینترنت گذاشت، اما می‌تواند با بهره‌گیری از دانش بومی و مطالعات تطبیقی در این مسیر نتایج قابل قبولی به دست آورد. چندین سال است که رویکرد یادگیری ارتباط گرایی از سوی صاحبنظران به نظام آموزشی پیشنهاد می‌شود اما ناخرسندانه پیگیری آن در حدی نبوده است که آموزش و پرورش را برای قبول چنین رویکردی آماده کند. پژوهش‌های انجام گرفته در دیگر نظام‌های آموزشی نشان می‌دهد که آوردن فن آوری به کلاس‌های درس تأثیر مثبتی بر کیفیت آموزش داشته است. بدون تردید یکی از این فناوری‌ها استفاده از کتاب‌های الکترونیکی به جای کتاب‌های درسی چاپی است. هدف از کتاب‌های الکترونیکی ساده سازی و تقویت تجربه یادگیری است. کتاب‌های دیجیتال روند یادگیری را تعاملی‌تر و جذاب‌تر می‌کنند چرا که با این نوع کتاب به جای گوش دادن به یک نفر که به طور مداوم در حال صحبت کردن است، دانش آموزان می‌توانند به طور فعال در فرایند یادگیری شرکت کنند. ادغام کتاب‌های الکترونیکی با آموزش حضوری در کلاس درس، یادگیری را به یک تجربه سرگرم کننده و جذاب تبدیل می‌کند. دیگر آن روزها گذشته است که دانش‌آموزان مجبور بودند هر روز کیف‌های پر از کتاب را به کلاس‌های درس برده و به خانه برگردانند. با ورود کتاب‌های الکترونیکی به حوزه آموزشی، یک دستگاه دیجیتال برای داشتن برنامه درسی کل سال تحصیلی کافی است. این کتاب‌های دیجیتالی را می‌توان در سنین مختلف از مهد کودک تا سطح دانشگاه، برای دانش آموزان و دانشجویان معرفی کرد و اطمینان حاصل کرد که یادگیری هرگز برای آنها کسل‌کننده نخواهد بود. کتاب‌های الکترونیکی، اصلاحات و تغییرات آموزشی مطلوبی ایجاد کرده‌اند که به دانش آموزان کمک می‌کند تا بهتر و سریعتر یاد بگیرند. البته سیستم یادگیری مؤثر باید اطمینان حاصل کند که دانش آموزان به طور فعال در فرایند یادگیری شرکت می‌کنند. اما مزایای استفاده از کتاب‌های الکترونیکی چیست؟
 -مطالعه در هر مکان و هر زمان؛ حمل کتاب الکترونیکی آسان است. به جای حمل کیفی پر از کتاب، حمل وسیله دیجیتالی مثل تبلت یا موبایل که کتاب‌های الکترونیکی را پشتیبانی می‌کنند، راحت‌تر است. این روزها بیشتر دانش‌آموزان یک دستگاه مبتنی بر فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی دارندکه می‌تواند یک تلفن هوشمند، تبلت یا لپ تاپ باشد. قابلیت حمل کتاب الکترونیکی به دانش آموزان این امکان را می‌دهد تا هر زمان که بخواهند به یادداشت‌ها و مطالب درسی خود مراجعه کنند و به جای حمل چندین کتاب، دانش‌آموزان همه چیز را در یک مکان و زمان داشته باشند.
 – دسترسی آفلاین به کتاب‌های الکترونیکی؛ بیش از پنجاه درصد از جمعیت جهان به اینترنت دسترسی دارند. با این حال، همه ما گاهی اوقات با مشکلاتی در اتصال به اینترنت و شبکه مواجه هستیم. به منظور اطمینان از اینکه اتصال به اینترنت مانع از یادگیری با دستگاه‌های دیجیتالی نمی‌شود، این روزها نظام‌های آموزشی خدمات آفلاین ارائه می‌دهند. در این شکل از خدمات الکترونیکی دانش آموزان می‌توانند محتوای مورد نظر خود را بارگیری کرده و آن را در دستگاه خود ذخیره کنند و بعدا از آنها استفاده کنند.
 – ویژگی‌های تعاملی متعدد و چندگانه؛ کتاب‌های الکترونیکی فقط برای خواندن ساده نیستند بلکه تمام ابزارهای مناسب برای کمک به دانش آموزان در یادداشت برداری و برجسته کردن مطالب را دارند. دستگاه‌های خواندن کتاب‌های الکترونیکی دارای بسیاری از ویژگی‌های تعاملی، مانند حاشیه نویسی، ابزار قلم، بزرگنمایی صفحه، گزینه جستجو، خواندن با صدای بلند و غیره است. ابزار جست‌وجو به دلیل توانایی موجود در یافتن کلمات و موضوعات در یک لحظه، مطلوب ترین ابزار است چرا که با یافتن یک موضوع یا اصطلاح خاص، از فرآیند اتلاف زمان برای جست و جو در صفحات قبلی و بعدی جلوگیری می‌کند. دانش‌آموزان می‌توانند صفحات و فصل‌ها را نشانه گذاری کنند. فرهنگ لغت آنلاین به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا به سرعت، معانی کلمات را پیدا کنند و علاوه بر این، کاربر می‌تواند اندازه و سبک فونت را تغییر داده و میزان روشنایی دستگاه را مطابق آنچه که در نظر آنها مناسب است تنظیم کنند.
 – استفاده از سرگرمی‌های رسانه‌ای؛ لازم نیست که محتوای آموزشی فقط متن باشد. معلمان می‌توانند موسیقی، انیمیشن، فیلم و توضیحات صوتی را در ماژول یادگیری قرار دهند. فیلم‌های آموزشی روند یادگیری را جذاب‌تر می‌کنند چرا که دانش آموزان می‌توانند مکث کرده و به عقب برگردند و دوباره آن را تماشا کنند. تماشای محتوای ویدیویی در حفظ اطلاعات بسیار بهتر از خواندن مطالب مشابه کمک می‌کند. بسیاری از ناشران ویدیوها را در کتاب‌های الکترونیکی خود درج می‌کنند تا دانش آموزان درگیر مطالب درسی باشند. فیلم‌ها و انیمیشن‌ها همزمان با آموزنده بودن، به ارزش‌های سرگرمی در کتاب‌های الکترونیکی اضافه می‌کنند و این کمک می‌کند تا توانایی آنها در یادگیری و یادآوری اطلاعات بهبود یابد.
 – تجربه با ارزش افزوده؛ ارزش افزوده در حال تغییر فضای یادگیری است و گنجاندن ارزش افزوده به کتاب‌های الکترونیکی، یک تجربه یادگیری همه جانبه را برای دانش آموزان فراهم می‌کند. ارزش افزوده می‌تواند هر تصویر عادی را به یک تصویر سه بعدی پیشرفته تبدیل کند و دانش آموزان می‌توانند از هر زاویه‌ای آن را مشاهده کنند.آنها فقط باید دستگاه دارای قابلیت برنامه ارزش افزوده خود را به تصویر یا شی نشان دهند و تصویری تولید شده توسط رایانه روی صفحه نمایش آنها ظاهر می‌شود. این تصویر سه بعدی به دانش‌آموزان در تجربه یادگیری همه جانبه و قانع کننده کمک می‌کند. دانش آموزان این تصاویر پیشرفته را از نمودارهای مسطح بهتر می‌فهمند چرا که جذاب تر است.
 – صرفه‌جویی در هزینه‌های چاپ؛ کتاب‌های الکترونیکی به کاغذ نیاز ندارند. نویسندگان می‌توانند کار خود را با فرمت PDF ارسال کنند که می‌تواند به کتاب‌های الکترونیکی تبدیل شود. بنابراین در تمام هزینه‌های مربوط به چاپ مثل خرید کاغذ چاپ، طراحی چیدمان و گالینگور و غیره موجب صرفه جویی می‌شود و حتی با رفع نیاز به چاپ، محیط زیست را نجات داده می‌شود. هر ساله میلیون‌ها درخت برای تولید کاغذ قطع می‌شوند و هزینه حمل و نقل، ساخت کاغذ و تمام ردپای کربنی را که در آن باقی مانده است، موجب صدماتی به محیط زیست می‌شود. کتاب‌های الکترونیکی در آموزش و پرورش می‌توانند بهترین جایگزین کتاب‌های چاپ شده همتای خود باشند.
 – محتوای به روز شده دهید؛ اگر در طول یک سال تحصیلی برخی اطلاعات به روز شده در برنامه درسی به وجود بیاید، نظام آموزشی مجبور خواهد بود که برای سال تحصیلی آینده آن مطالب علمی به روز را در کتاب‌های درسی در نظر بگیرد و چاپ کند. اما با کتاب‌های الکترونیکی، تمام مطالب یادگیری و دانش به روز در ابر اینترنتی ذخیره می‌شود و این بدان معناست که کتاب‌های الکترونیکی می‌توانند در هر زمان که بخواهید به روز شوند. بنابراین، معلمان می‌توانند اطمینان حاصل کنند که دانش‌آموزان در هر زمان اطلاعات به روز را دارند.
 – ارزیابی تعاملی؛ کتاب الکترونیکی شامل خودارزیابی دانش آموزان برای میزان دانش کسب شده است. کتاب‌های الکترونیکی در سراسر فصل درسی با آزمونها و تمرین‌ها تعبیه شده اند و همچنین بعد از پایان فصل، برای اطمینان از این که دانش آموزان اطلاعات خوانده شده را حفظ و درک می‌کنند، خودارزیابی دارند. ارزیابی‌های کتاب الکترونیکی می‌تواند نتایج فوری را ارائه دهد، بنابراین دانش آموزان می‌توانند بلافاصله نتایج آزمون را مشاهده کنند و نه تنها دانش آموزان، معلم همچنین می‌تواند نتایج آزمون را مشاهده کرده و بازخورد فوری را ارائه دهد. کتاب‌های الکترونیکی اطمینان می‌دهند که دانش آموزان از طریق فیلم‌ها، انیمیشن‌ها، واقعیت افزوده، تغییر نمایشگرها، یادداشت برداری و غیره با مطالب یادگیرنده در تعامل هستند و یک تجربه یادگیری کاملاً غنی را به دانش آموزان ارائه می‌دهند و به آنها در بهبود عملکرد آموزشی کمک می‌کنند.
معرفی کتاب‌های الکترونیکی در آموزش، تجربه یادگیری را برای دانش آموزان بهینه کرده و این فرایند را به یک رویداد جالب و جذاب تبدیل کرده است. با این وجود در کشور ما به دلیل عدم دسترسی برخی از مناطق به پوشش‌های اینترنتی امکان استفاده از آموزش در بستر فضای مجازی و بکارگیری کتاب‌های الکترونیکی وجود ندارد. بنابراین برای برقراری عدالت آموزشی و پیشرفت عملکردی در نظام یادگیری الکترونیکی نیاز است تا بخش‌های مختلف دولت برای رفع موانع موجود همت گمارند و اقدامات هدفمند و ماخوذ به نتیجه‌ای را بسترسازی کنند.


متن فوق در مردم سالاری منتشر شده و انتشار آن در وب‌سایت اندیشکده مشیر به معنای تأیید تمام یا بخشی از آن نیست.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *