نیاز جامعه برای استفاده از خدمات روان‌شناسی

بازدیدها: ۱۶۰

روان‌شناسی و هر آنچه که شامل آن می­‌شود را نمی‌­توان تنها در یک تعریف کوتاه گنجاند. روان‌شناسی به‌­طور خلاصه مطالعه افکار، رفتار، شخصیت، احساسات و انگیزه­‌های انسانی است و هدف اصلی این حوزه، افزایش کیفیت کلی زندگی و کمک به حل مشکلات فردی در زمینه­‌های مختلف است.

از نظر وضعیت سلامت روان جهانی، بین کشورها و گروه­‌های مختلف تفاوت‌هایی وجود دارد که قابل توجه هستند. آمارهای به­‌دست آمده از سازمان‌ها نشان می‌دهد که در اغلب نقاط جهان برچسب منفی، تبعیض و بی­‌توجهی از عواملی هستند که دریافت خدمات درمانی توسط مردم را با مشکل مواجه می‌کنند. با توجه به آمار و ارقام‌های موجود می‌توان نتیجه گرفت که سیستم‌های سلامت و بهداشت در سراسر جهان در پاسخ به نیازهای اساسی مردم در حوزه سلامت روان به‌خوبی عمل نکرده‌اند و باعث ایجاد یک خلاء قابل توجه میان نیاز به خدمات روان‌شناسی و ارائه این خدمات شده­‌اند. جامعه ایرانی نیز از این قاعده مستثنی نبوده و نیازهای خاصی در این زمینه دارد که باید به آن‌ها توجه ویژه‌ای داشت.

زمانی تصور جامعه بر این بود که استفاده از خدمات روان‌شناسی صرفاً برای بیمارانی با سابقه روانی و مشکلات حاد است اما با بالاتر رفتن سطح سواد و آگاهی افراد، بسیاری از آن‌ها پی برده‌اند که این نوع طرز فکر غیرمنطقی است و هر کسی می‌تواند برای ارتقا کیفیت سلامت روان و رشد فردی خود از خدمات روان‌شناسی و مشاوره استفاده کند. با پر رنگ‌تر شدن نقش مشاورین و روان‌شناسان و افزوده شدن تعداد این گروه از متخصصین در جامعه، شاید بتوان گفت که در جامعه ایرانی نیز نگرش مردم نسبت به استفاده از خدمات مشاوره نسبت به دو دهه گذشته مثبت‌تر شده است.

محمد حاتمی، رئیس سازمان نظام روان‌شناسی کشور در گفتگویی که با حوزه بهداشت و درمان گروه علمی پزشکی باشگاه خبرنگاران جوان داشت، اظهار کرد که به‌طور کلی چیزی حدود ۲۷ میلیون نفر از مردم کشورمان نیاز به دریافت مشاوره روان‌شناسی دارند. توجه داشته باشید که این عدد مربوط به کسانی می‌شود که نیاز به خدمات روان‌شناسی دارند نه کسانی که به اختلالات روانی مبتلا شده­‌اند. معاون پژوهشی سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور نیز اظهار داشتند که اضطراب چالش اصلی امروز، سلامت روان مردم کشور است.

دکتر مرتضوی کیاسری، مدیر انجمن مرکز خدمات مشاوره‌­ای ایرانیان، درباره اهمیت علم روان­‌شناسی می­‌گوید: «با توجه به تجربیاتی که در سال­‌های اخیر از مراجعان خود داشته‌­ایم، نقش روان‌شناسی را سرنوشت‌ساز دیده‌­ایم، به این دلیل که اندیشه آدمی، شرایطی که می­‌خواهد درست عمل کند و با مشکلی هم روبرو نشود تا او را به خطا یا اشتباه در دریافت و برداشت و ارزیابی و فراز و نشیب­‌های فکری رو به رو نکند، نیازمند مشاوره است. مشاوره‌­ای که به عنوان یک کمک اندیشه در دستیابی مردم به سلامتی (بایدها) و فاصله گرفتن از نبایدها مطرح می‌شود».

در سال‌های اخیر، بحث‌های حوزه مشاوره و روان‌شناسی در همه جوامع بشری مطرح بوده است، اما امروزه و با توجه به معضلات پیچیده وگسترده‌تر، ضرورت توجه به مشاوره در دنیای کنونی اهمیت بسزایی دارد. گروه‌­های مختلفی در جامعه وجود دارند که برای حل مسائلی همچون شناخت پیش از ازدواج، مشکلات بین فردی زوجین، مشکلات بین فردی والدین با فرزندان یا فرزندان با والدین، مشکلات شغلی، مسائل تحصیلی، اعتیاد، پرورش و تربیت کودکان و نوجوانان، اضطراب، افسردگی، وسواس، تشخیص عقب‌ماندگی ذهنی و بیش‌فعالی، سنجش هوش، سنجش رغبت شغلی و غیره نیاز به خدمات روان‌شناختی (مشاوره و روان‌شناسی) دارند. در این میان، حتی می‌توان به گروه‌های آسیب‌پذیرتر جامعه مانند دانش‌­آموزان و سالمندان اشاره کرد که هر یک از این گروه‌ها باید خدمات مختص به حوزه خود را دریافت کنند. محمد حاتمی، عضو شورای مرکزی و معاون امور کمیسیون‌ها و نظارت حرفه‌ای سازمان نظام روان‌شناسی کشور در گفت‌وگویی که با ایسنا داشتند، بیان کردند: «طبق استانداردهای جهانی، ۱۰ درصد از دانش‌آموزان کشور یعنی ۱/۵ میلیون نفر به طور جدی به خدمات روان‌شناختی نیاز دارند و لازم است که نظام آموزش و پرورش برای این مسئله برنامه‌ریزی جدی‌تری داشته باشد». احساس ناکارآمدی و افسردگی که در پی بیکاری و کنار ماندن از زندگی اجتماعی در سالمندان ایجاد می­‌شود، نقش بسیار مؤثری در بروز بیماری‌های روانی آن­‌ها دارد. همین امر باعث ایجاد نیاز سالمندان به خدمات مشاوره و روان‌شناختی می‌شود و باید به‌صورت جدی مورد توجه قرار بگیرد. با توجه به موارد فوق و نیاز جامعه، می‌بایست درباره مشکلات موجود در حوزه سلامت روان بیشتر تحقیق و پژوهش کرد و بکوشیم تا بستر مناسبی برای آشنایی بیشتر افراد جامعه با این حوزه و ارائه خدمات مورد نیاز فراهم شود.