رویکرد ACT بخش دوم

بازدیدها: ۳۲

هدف اصلی ACT  در انتزاعی‌ترین مفهوم آن کمک به یک انسان برای برخورداری از یک زندگی غنی و پر محتوا می‌باشد که در کنار رنجی که برای همه ما وجود دارد، تحقق می‌یابد. البته، کمتر مکتب درمانی یا درمانگری وجود دارد که غیر از این را ادعا کند. اما نحوه رسیدن به این هدف، بسته به ویژگی‌های فرضیه‌ای که اساس درمان را تشکیل می‌دهد، می‌تواند بسیار متفاوت باشد.

از دیدگاه ACT  ما نمی‌توانیم کاری برای پاک کردن رنج انجام دهیم ولی می‌توانیم از رشد اضافی جلوگیری کنیم. آن رنج اضافه شده یک رنج کثیف است. رنجی که به وسیله‌ی تلاش‌های غیر لازم برای کنترل آن‌چه که هست ایجاد می‌شود. آنگاه آن‌چه می‌ماند یک رنج طبیعی که ناشی از بودن ما به عنوان یک انسان، محدود بودن و زندگی کردن ماست.

ACT همچنین متفکر بودن و آگاهی بدون قضاوت در لحظه حاضر (ذهن آگاهی) را آموزش می‌دهد. توجه آگاهی فرایند آگاهی است نه فکر کردن. توجه آگاهی شامل توجه کردن به تجربه‌ای است که لحظه به لحظه از سر می‌گذرانیم نه اینکه در دام افکار خود گرفتار بشویم. ما حتی در لحظه تجربه دشوار، دردناک یا ناخوشایند می‌توانیم به جای اینکه از آن فرار کنیم یا با آن بجنگیم نسبت به آن گشوده و کنجکاو باشیم. ما با عدم آگاهی و به نوعی در خواب، کارهای روزانه‌مان را انجام می‌دهیم و زندگی که در اطرافمان در جریان است را از دست می‌دهیم. بی‌نهایت بار گل‌ها و درختان خارج از خانه‌مان را دیده‌ایم ولی آخرین باری که واقعاً به آن توجه کرده‌ایم کی بوده است؟ کی بوده که به رنگ برگ‌ها و چگونگی رقص برگ‌ها در باد توجه کرده‌ایم؟ آخرین باری که غروب خورشید را تجربه کرده‌ایم کی بوده است؟ اگر به آنها توجه کرده باشیم حتی اگر فکر کنیم که قبلاً هم آن را دیده‌ایم، در عین حال همیشه چیزی وجود دارد که برای اولین بار ببینیم. ما می‌توانیم از توجه آگاهی استفاده کنیم تا بیدار شویم! با خودمان ارتباط برقرار کنیم و قدردان لحظه لحظه زندگی خود باشیم. ما می‌توانیم از آن استفاده کنیم تا خودمان را بهتر بشناسیم. ما می‌توانیم از آن استفاده کنیم تا با افرادی که دوستشان داریم تماس عمیق‌تری برقرار کنیم و ما می‌توانیم از توجه آگاهی استفاده کنیم تا آگاهانه روی رفتار خود اثر بگذاریم و فراتر از عادتهای‌مان برویم. توجه آگاهی زیستن آگاهانه و شیوهای خوب برای بهبود احیا پذیری روان شناختی و افزایش زندگی است.

در ACT ما به ارزش‌های واقعی زندگی‌مان فکر می‌کنیم انگار که آنها قطب نما هستند. فرض کنیم که هیچ کس نمیداند. این فقط بین ما و فرد در آینه است. در این قلمرو می‌خواهیم چگونه باشیم؟ فرض کنیم هیچکس پی‌نمی‌برد و هیچ تحسینی وجود نخواهد داشت. هیچ کس دیگری ارزش آن را نخواهد سنجید. فقط بین خودمان و خودمان است. واقعاً در زندگیمان چه می‌خواهیم؟ ما حقیقتأ و عمیقتأ زندگی خود را صرف چه چیزی می‌کنیم و آیا حاضر هستیم بقیه‌ی زندگی‌مان را هم وقف آن کنیم؟

درمانگران و مراجعان در فرایند درمانی مبتنی بر ACT در یک قایق می‌نشینند. بین مراجع و درمانگر تفاوتی جدی وجود ندارد، فقط یکی در آن روز روی صندلی درمانگر نشسته است. درمانگر به مراجع می‌گوید: شما برای درمان آمده‌اید و خوب ممکن است این فکر به ذهنتان بیاید که درمانگر زندگی‌اش را کاملاً تحت اختیار دارد و هیچ مشکل و تنگنایی در زندگی‌اش ندارد. من نمی‌خواهم در این اتاق چنین توهمی را باور کنیم. راستش اوضاع اینطور است که شما در اینجا از کوه خودتان بالا می‌روید و من هم از کوه خودم. از آن جایی که من ایستاده‌ام می‌توانم موانعی و راه‌هایی را در سر راه شما ببینم که شما نمی‌توانید. مثلأ من می‌توانم ببینم که شما از کلنگ کوهنوردی خود اشتباه استفاده می‌کنید و یا این که سر راه شما بهمنی به کمین شما نشسته است، اما اصلأ دوست ندارم که فکر کنید که من به قله رسیده‌ام و تمامی موانع و مشکلات را پشت سر گذاشته‌ام و الان راحت و آسوده از زندگی‌ام لذت می‌برم. من اینجا از کوه خودم بالا می‌روم و البته ما همگی تا موقع مرگ از کوه‌های خود بالا می‌رویم، اما آنچه می‌توانیم یاد بگیریم این است که می‌شود بهتر و موثرتر از کوه بالا رفت و چطور می‌توان از این کوهنوردی لذت برد. می‌توانیم یاد بگیریم چگونه کمی به خودمان مهلت استراحت بدهیم و به این نگاه کنیم که چقدر تا کنون بالا آمده‌ا‌‌‌یم. فرایند درمان از این قرار است. پس با هم همکار و هم رتبه‌ایم و در یک قایق پارو می‌زنیم. ما همه با پستی و بلندی زندگی روبرو هستیم. این طور نیست که بعضی آدم‌ها مبتلا به بیماری روانی می‌شوند و بعضی نمی‌شوند، همه ما با پستی و بلندی زندگی روبه رو می‌شویم.

رویکرد درمانی پذیرش و تعهد شیوه درمانی جدید، خلاق و متفاوتی است که متاسفانه در ایران ناشناخته مانده و درمان‌گران محدودی از آن استفاده می‌نمایند.

ACT نامش را از پیام اصلی خود می‌گیرد: آنچه خارج از کنترل تو است را بپذیر و متعهد شو اقدامی انجام بدهی که زندگی با معنی، غنی و کاملی بسازی و در عین حال درد و رنج گریز ناپذیر آن را پذیرا باش.


منبع: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)

مولفان : دکتر نازنین هنرپروران – حسین میرزایی کیا – احمد نیری – مریم لطفی