تیم‌سازی و اصول کار تیمی

بازدیدها: ۳۹

مفهوم تیم‌سازی و کار تیمی:

یک تیم به تعدادی از افراد گفته می‌شود که مهارت‌های آنان مکمل یک‌دیگر بوده و مقاصد، اهداف و رویکردی مشترک دارند. تیم‌سازی و کار تیمی یکی از اقداماتی می‌باشد که امروزه در سازمان‌های موفق مورد استفاده قرار می‌گیرد چرا که تشکیل تیم و مشارکت کارکنان موجب بهبود عملیات و فرآیند تصمیم‌گیری می‌شود. برای موفقیت هر تیمی، اصولی وجود دارد. اگر اعضای تیم این اصول را مبنای کار خود قرار دهند، می‌توانند صرف نظر از میزان استعدادشان، اعضای موثرتری باشند.

اهمیت و ضرورت تیم‌سازی و کار تیمی:

در حال حاضر برای انجام همه فعالیت‌ها و فرآیندها به نحو اثر بخش و کارآمد، نیاز به تشکیل تیم‌های کاری مناسب داریم. برای اینکه این تیم‌ها بتوانند، کاری را به نحو احسن به پایان برسانند، باید روحیه کار تیمی در تک تک اعضا وجود داشته باشد. نحوه عملکرد هر کدام از این اعضا به حدی مهم است که به‌تنهایی می‌تواند در شکست یا موفقیت یک پروژه یا کسب و کار موثر باشد. بنابراین قبل از تشکیل تیم، باید فرهنگ کار تیمی را در کسب و کار یا سازمان خود نهادینه کنیم. این فرهنگ به قدری مهم است که بسیاری از دانشمندان آن را لازمه دستیابی به قابلیت‌های اساسی پایدار در فضای پر تلاطم و رقابت فعلی به شمار می‌آورند. همچنین فضای فعلی کسب و کارها به‌گونه‌ای است که شرکت‌ها و سازمان‌ها را مجبور می‌کند که به مهارت‌ها و تخصص‌های فردی کارمندان‌شان تکیه کنند که کار تیمی بدون شک یکی از همین مهارت‌هاست.

 اصول مهم در کار تیمی:

  • انعطاف‌پذیری و سازگاری با تیم: اعضای تیم باید انعطاف‌پذیر باشند به این معنی که خودشان را با تیم و خواسته‌های تیم منطبق کنند.
  • همکاری و مشارکت بین اعضای تیم: برای داشتن یک تیم موفق اعضا باید با یک‌دیگر همدلی و همکاری داشته باشند. به این معنی که اعضا باید مصلحت و اهداف تیم را به مصلحت و اهداف خود ترجیح دهند و به فکر برنده شدن همه باشند.
  • تعهد داشتن: اعضای تیم باید به خود و به وظایفی که به آنها محول می‌شود، متعهد باشند و سعی نمایند تا وظایف خود را به‌خوبی انجام دهند. به این طریق آن‌ها هم به رشد خود کمک می‌کنند و هم به تیم بهره لازم را می‌رسانند.
  • ارتباط بین اعضای تیم: اتحاد بین اعضای تیم عامل کلیدی موفقیت آن است، ولی این اتحاد از طریق ارتباط بین اعضا ایجاد می‌شود. در تیم باید با هر کس با زبان خودش صحبت کنید، رک و راست باشید و هم تیمی‌های خود را از اطلاعات بی‌خبر نگذارید.
  • شایستگی، لیاقت و کفایت داشتن: سعی کنید به دنبال یادگیری یک تخصص باشید و حرفه‌ای و متخصص شوید. هر کدام از اعضا باید در کاری متخصص باشند تا به کمک هم بتوانند تیم را به اهدافش برسانند.
  • اعتماد داشتن اعضای تیم به یک‌دیگر: باید بین اعضای تیم اعتماد وجود داشته باشد و در شرایط مختلف بتوانند به یک‌دیگر تکیه کنند.
  • انضباط: در کار تیمی باید نظم وجود داشته باشد و وظایف به‌طور منظم انجام شوند، یعنی کارهای محول شده باید در زمان مناسب و به شیوه‌ای درست انجام شوند.
  • ارتقا توسط اعضای تیم: ارتقا شما، ارتقای تیم است. ارزش هر شرکتی به منابع انسانی اوست. هر یک از اعضای تیم می‌توانند باعث افزایش کیفیت کار کل تیم شوند. کسی که بتواند سطح عملکرد تیم را بالا ببرد و بر توان و ظرفیت اعضای تیم بیفزاید، قابل ستایش است.
  • مشتاق بودن: شور و شوق درونی اعضای تیم باعث تقویت تیم می‌شود.
  • داشتن قصد و هدف: اعضای تیم برای دستیابی به هدف متعالی، باید تصویر بزرگی از هدف در ذهن داشته باشند، ضعف‌ها و قدرت‌های تیم را بشناسند و وقت و نیروی خود را در مسیری بگذارند که آن‌ها را به هدف تیم برساند.
  • آگاهی از وظایف: اعضای تیم از وظایف خود آگاهی دارند. آن‌ها هدف خود را می‌دانند و به رهبر تیم، اجازه رهبری کردن می‌دهند. اولویت اولشان موفقیت تیم است و بعد موفقیت خودشان.
  • آمادگی: اعضای تیم برای رسیدن به مقصد و هدف آمادگی دارند. شما برای رسیدن به آمادگی؛ نیازمند ارزیابی مقصد، مسیریابی رسیدن به هدف، داشتن نگرش مثبت نسبت به خود و تیم و در نهایت اقدام و عمل هستید.
  • رابطه‌مندی: تیم به اعضایی نیاز دارد که توانایی برقراری ارتباط را داشته باشند و گوشه‌گیر و منزوی نباشند.
  • اصلاح و بهبود خود: اعضای یک تیم موفق همواره به فکر این هستند که خود و مهارت‌هایشان را اصلاح کرده و بهبود دهند. آن‌ها برای توسعه فردی خودشان فکر می‌کنند، برنامه پیشرفت دارند، در هر لحظه و زمان آماده هستند و آنچه تا کنون یاد گرفته‌اند را به کار می‌گیرند.
  • فداکاری و از خود گذشتگی: اعضای تیم نسبت به یکدیگر بخشنده بوده، اهل سیاست بازی نیستند، به تیم وفادارند و به وابستگی متقابل بیش از استقلال اهمیت می‌دهند.
  • به فکر راه حل بودن: اعضای یک تیم موفق مشکل گشایند و اگر با مشکلی مواجه شوند به پیدا کردن راه حل آن فکر می‌کنند. این افراد تحول آفرین هستند و تیمی که چنین اعضایی داشته باشد موفق است.
  • پیگیری: اعضای یک تیم موفق برای رسیدن به هدف، پایداری می‌ورزند و همه توان و قدرت خود را به کار می‌گیرند و در شرایط دشوار، دست از کار نمی‌کشند.

ویژگی‌های کلیدی کار تیمی موفق:

بر اساس مطالعه موردی که توسط «P. Tarricone» و « J. Luca» از دانشگاه «Edith Cowa» انجام شد، شش ویژگی اصلی برای کار تیمی موفق وجود دارد که عبارتند از:

  • تعهد به موفقیت تیم: اعضای تیم باید اهداف، ارزش‌ها و باور‌های مشترک داشته باشند؛ همچنین باید برای موفقیت تلاش کنند.
  • وابستگی متقابل: اگر تیم شکست بخورد، برای هیچ فردی از گروه، موفقیتی وجود ندارد.
  • مهارت‌های بین فردی: احترام، حمایت و انتظارات متقابل واقع‌بینانه در بین اعضای تیم ضروری است.
  • ارتباطات باز: تمرین روحیه تیمی در برابر انتقاد سازنده.
  • ترکیب مناسب تیم: وظایف خاص توسط نقش‌های خاص انجام می‌شوند، و نقش‌های خاص نیاز به مجموعه‌ای از استعدادها و مهارت‌های خاص دارد.
  • تعهد به رهبری تیم و مسئولیت‌پذیری: از آنجا که اعضای تیم انتظار دارند برای تصمیم‌‌گیری آزاد باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که افراد برای اقدامات خود پاسخگو و مسئولیت پذیر باشند.

ایجاد کار تیمی موفق وابسته به چیست؟

در درجه اول، باید به فرهنگ سازمانی توجه داشته باشیم. بعضی از سازمان‌ها به دلیل رویکردهایی که دارند، به هیچ عنوان راغب به انجام فعالیت‌های خود به‌صورت تیمی نیستند. آن‌ها ترجیح می‌دهند که کارها کاملا با توجه به دستورالعمل‌های سفت و سختی که برای کارمندها مشخص شده است پیگیری شوند. اما سازمان‌هایی هم وجود دارند که تلاش می‌کنند به دلایل مختلف، اهداف خود را از طریق کار تیمی برای موفق شدن، دنبال کنند. در واقع بی‌دلیل نیست که تا به حال برخی سازمان‌ها، میلیون‌ها دلار برای اصلاح فرآیندهای کاری و ایجاد الگوهای کار تیمی موفق هزینه کرده‌اند.

بدون توجه به اینکه گروه شما از چه نوعی و با چه هدفی تشکیل شده باشد، از افرادی تشکیل شده، که چه بخواهیم و چه نخواهیم مجموعه‌ای از خصوصیات خوب و بد را با خود به همراه دارند. بنابراین افرادی که اساسا با هم متفاوتند، تجربه‌های متفاوتی از زندگی را پشت سر گذاشته‌اند و سطوح متفاوتی از موفقیت را طی کرده‌اند که باید حول هدف و ماموریت مشترکی برای موفقیت تیم همکاری کنند.

با توجه به پیچیده بودن شکل‌گیری یک گروه بر اساس هنجارها و دستورالعمل‌های آگاهانه و یا ناخودآگاه، دست یافتن به گروهی که در نهایت به شکلی موثر کار می‌کند،‌ شگفت‌آور و راضی‌کننده‌ است. حضور موثر شما می‌تواند توانایی همکاری‌های لازم برای رفع نیازهای گروهی که در آن عضو می‌شوید را افزایش بدهد. اگر حمایت و تغذیه مناسب صورت بگیرد، گروه‌ها می‌توانند بسیار فراتر از بزرگ‌ترین رویاهای شما پرواز کنند، بنابراین اجازه ندهید که مانعی سر راه کار تیمی موفق شما قرار بگیرد.

اگر به‌دنبال موفقیت تیم هستید باید این را هم بدانید که گروه‌ها نیازهای بنیادینی دارند و باید از آنها مطلع باشید و برای برآورده کردن آن‌ها سخت تلاش کنید. بدون ارضای این نیازهای بنیادین، هیچ موفقیتی حاصل نمی‌شود.

نکات کلیدی برای کار تیمی موفق:

کار تیمی و همکاری را با تجربه می‌شود یاد گرفت. این مهارت به‌صورت تدریجی گسترش و بهبود پیدا می‌کند. با مطالعه نکات جمع‌آوری شده زیر شما متوجه می‌شوید که شرایط محیطی لازمه برای ایجاد یک کار تیمی موفق چیست؟ کار تیمی موفق، در واقع سنگ بنای اساسی ایجاد یک گروه یک دست و موثر می‌باشد. این نکات عبارتند از:

  • واضح بودن هدف گروه: گروه شما باید هدف را به‌خوبی درک کرده و نسبت به دست یافتن به آن متعهد باشد. مسیر مشخص و هدف واضح برای کار تیمی موفق بسیار حیاتی می‌باشد.
  • ایجاد محیط ریسک پذیر در گروه: محیط گروه باید به‌گونه‌ای باشد که افراد مشغول به کار به‌راحتی ریسک‌های معقول در ارتباطات، موقعیت‌های حمایتی و اقدامات عملی را قبول کنند. همچنین اعضای گروه باید از این امر آگاهی داشته باشند که با اظهار نظر در انجام کارهای گروه مورد بازخواست قرار نمی‌گیرند، بلکه اظهار نظر کاملا مطلوب است و حتی بابت مشارکت در بحث‌های تیمی تشویق می‌شوند.
  • ارتباطات مبتنی بر احترام به عنوان یک اصل و هنجار: به طورکلی برقراری یک ارتباط مناسب در گروه، برای تقویت کار تیمی موفق بسیار حیاتی است. اگر تمام اعضای گروه توانایی برقراری یک ارتباط موثر را داشته باشند، فرصت برای پیشرفت مهیا می‌شود. ارتباط برقرار کردن باید آزاد، صادقانه و مبتنی بر احترام باشد. کار تیمی موفق، یعنی افراد این آزادی را داشته باشند که افکار، عقاید و راه حل‌های بالقوه برای مشکلات را آزادانه بیان کنند. افراد باید بدانند که حرف‌های آنها شنیده می‌شود و مورد توجه اعضای دیگر گروه قرار می‌گیرد. اعضا باید برای شفاف‌سازی و رفع ابهام مطالب به وسیله سوال کردن در زمان مناسب تلاش کنند و مهارت‌های گوش دادن را در خود تقویت کنند و زمانی که طرف مقابل در حال صحبت کردن می‌باشد، به فکر آماده‌سازی جواب‌های خود نباشند. این سوال‌ها باید به‌گونه‌ای باشند که منجر به فهم عمیق‌تر از موضوع بشوند.
  • تقویت احساس تعهد گروهی: این مسئله فقط به گروه‌های تجاری یا سازمانی محدود نمی‌شود و تمام افراد در گروه‌های مختلف، عموما احساس تعهد و تعلق مستحکمی به گروه‌هایی که در آنها عضو هستند دارند، تعهدی که تمام تصمیم‌ها و اقدامات گروه را شامل می‌شود. در صورتی که کار تیمی موفق در گروه نهادینه شود، این احساس نیز تقویت و اعضا می‌توانند دستورالعمل‌ها و رابطه‌های درون گروهی را در کنار هم گسترش دهند.
  • خلاقیت و ایده‌پردازی به عنوان اصل و هنجار: برای رسیدن به کار تیمی موفق باید خلاقیت و نقطه نظرات متفاوت تشویق شوند. بازخوردهایی مثل «قبلا این کار رو کردیم و جواب نگرفتیم» و یا «عجب ایده‌ی احمقانه‌ای» به هیچ عنوان نباید مورد حمایت قرار گیرند. قدرتی که در انجام کارها به‌صورت گروهی وجود دارد از این مسئله نشات می‌گیرد که هر فرد، نظرات متفاوت خودش را بیان می‌کند تا مشکل به شیوه‌ای راحت‌تر حل شود، فرایندها بهبود پیدا کنند، اهداف در دسترس قرار بگیرند و یا چیز جدید و هیجان‌انگیز خلق شود.
  • مشارکت گروهی برای بهبود مداوم کارها: گروه این قابلیت را دارد که به طور مداوم خودش را مورد ارزیابی قرار دهد. برای دست پیدا کردن به کار تیمی موفق، افراد باید آزادانه در مورد هنجارهای گروه بحث کنند و موانعی را که بر سر راه شکوفا شدن استعدادها و پیشبرد استراتژی‌ها وجود دارد را بررسی کنند.
  • رفع کردن چالش‌ها: گروه باید بر سر فرآیند تشخیص،‌ تحلیل و چاره‌جویی مشکلات و گره‌های کار تیمی، به توافق برسد. نباید اجازه دهد مشکلات شخصی و شخصیتی اعضا مشکلی در فرآیند کار ایجاد کند. باید از هرگونه تعصب و جهت‌گیری با جدیت پرهیز شود. به جای آن باید اعضا را در جهت پیشبرد مسیر مواجهه با مشکلات، اختلافات و حل اشتراکی آنها قرار دهد.
  • تمرین رهبری اشتراکی: رهبری اشتراکی در روش‌هایی مثل هدایت کردن جلسات، تشخیص وظایف، نوشتن صورت جلسات، مشخص کردن نتایج فعالیت‌های اخیر، مسئولیت‌پذیر کردن اعضای گروه و فراهم کردن مسیر برای گروه انجام می‌شود. این یعنی هر عضو گروه باید به صورت فعال در رهبری گروه به سمت نتایج مطلوب مشارکت داشته باشد که این مسئله از بنیان‌های اساسی کار تیمی موفق محسوب می‌شود.
  • گرفتن تصمیمات با کیفیت: کار تیمی موفق به این منجر می‌شود که اعضای گروه در کنار همدیگر تصمیمات با کیفیت اتخاذ کنند و مطمئن شوند که تمهیدات لازم برای اجرا شدن آنها صورت می‌گیرد. همچنین می‌توانند از این طریق، حمایت و تعهد افرادی را که به آنها گزارش می‌دهند را جلب کنند تا موفقیت‌ها و پیشرفت‌ها رو ادامه دهند. البته این مسئله از طرف دیگر به این بستگی دارد که اعضای گروه به خوبی توانمند شده باشند و بتوانند به صورت مستقل فکر کنند و نیاز به آموزش و راهنمایی بیش از اندازه نداشته باشند. اغلب مدیران در ظاهر می‌گویند که به دنبال توانمندسازی اعضا هستند در حالی که فرآیندهای اصلی تصمیم‌گیری آنها این مسئله را نقض می‌کند.

اصول اساسی در کار تیمی:

  • تعهد و فهم متقابل در گروه؛ یکی از مهم‌ترین اصول کار تیمی:

اعضای تیم، اهداف گروه را درک می‌کنند و در رسیدن به آن متعهد هستند. این واقعیت واضح و توافق در اهداف، برای کار گروهی موثر و ضروری است. اعضای تیم باید هدفی کلی داشته باشند که مورد توافق همه اعضا باشد تا این هدف به عنوان چتری برای در برگرفتن تلاش همه اعضا نقش ایفا کند. وقتی یک سازمان دارای انتظارات، اهداف و نتایج واضح برای کار گروهی است، نظم و ترتیب گروه تقویت می‌شود.

  •  از واگرایی تا همگرایی؛ نقطه نظرات افراد در کار تیمی

اعضای گروه باید فضایی را ایجاد کنند که در آن افراد به‌راحتی ریسک‌های منطقی را در تعاملات بپذیرند و از مواضع خود دفاع کنند و اقدام لازم را انجام دهند. در چنین گروهی اعضای تیم به همدیگر اعتماد کامل دارند و به خاطر موافقت نکردن در مورد موضوعی تنبیه نمی‌شوند؛ چون عدم توافق در هر کار گروهی امری محتمل و حتی باید از آن استقبال شود. فراموش نکنید کار گروهی هنر همگرا کردن نظرات متفاوت برای تسریع در رسیدن به موفقیت است.

  • جایگاه اخلاق در اصول کار تیمی

اصول کار تیمی ایجاب می‌کند که ارتباطات در گروه آزاد، صادقانه و محترمانه باشد. در یک گروه موفق افراد برای بیان عقاید و راه‌حل‌های مناسب از دیدگاه خود آزاد هستند. همین‌طور افراد این حس رو دارند که توسط سایر اعضا شنیده می‌شوند. اعضای تیم برای روشن شدن مواضع افراد دیگر، سوال می‌پرسند و برای شنیدن دقیق نظرات همکارانشان وقت می‌گذارند.

  • تعلق خاطر اعضای گروه به یکدیگر

در یک گروه ایده‌آل، اعضای تیم به‌شدت حس می‌کنند که به گروه تعلق دارند. آنها نسبت به تصمیمات و اقدامات گروه عمیقاً متعهد هستند. این حس تعلق خاطر، گذراندن  وقت برای توسعه هنجارهای گروه و تقویت ارتباطات، اعضای گروه را قوام بیشتری می‌دهد.


نویسنده: سعید دهقانی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *