اصول پژوهش (بخش دوم)

بازدیدها: ۷۲

اصل اول:

نگاه شناخت‌­گرایانه به محدوده فعالیت، حجم آمار و میزان بسیط بودن داده‌­های پژوهشی.

وقتی صحبت از حجم آمار به میان می­‌آید، ناخودآگاه ذهن افراد به سمت دیدگاه آمارگرایانه سوق پیدا می­‌کند. اینکه این نوع نگاه تا چه حد در شناخت­گرایی محدوده فعالیت تأثیر دارد و یا اینکه آیا این نوع برداشت از حجم آمار می‌­تواند به صحت و درستی پژوهش کمک کند، دو موضوع متفاوت از هم می‌­باشند. زمانی که تنها از دید آماری به موضوع نگاه کنیم، ممکن است از اصل قضیه؛ یعنی بُعد کیفی محدوده فعالیت غافل شویم. برای مثال، اگر بخواهیم در خصوص بهترین خودروی سال صحبت کنیم و یا تحقیقی درباره انتخاب یک خودرو در محدوده قیمتی مشخص [برای خرید آن] داشته باشیم، دیدگاه آمارگرایانه تمام پارامترهای کمی از قبیل: حجم موتور، مصرف سوخت، شتاب و… را بررسی می­‌کند، اما سؤال اینجاست که اگر قرار باشد، تنها دلیل ما برای انتخاب خودرو، پارامترهای کمی و آمارهای منطقی باشند، پس علت تولید و فروش خودروها با مشخصاتی کاملاً متفاوت و ارائه آمارهای ریاضی کاملاً نابرابر در محدوده قیمت چیست؟

اینجاست که مسأله رویکرد کیفی به محدوده فعالیت و میزان بسیط بودن داده‌­های پژوهشی مطرح و ارزشمند می‌­شود. ایجاد رویکرد شناخت­‌گرایانه [به صورت جامع] در وهله اول، منوط به دیدگاه محقق و توانمندی او در ترسیم جزئیات اهداف پژوهشی است.

در راستای بهبود دیدگاه محقق نسبت به موضوع مورد بررسی، عمدتاً توصیه می­‌شود که محقق موضوع را نه از دید خود، بلکه از دید مخاطب و با رویکردی منتقدانه به آن بنگرد. برای این کار، محقق در ابتدا باید کلیه مطالبی که در خصوص تحقیق خود در ذهن دارد را به صورت خلاصه و تیتروار یاداشت کند و تا زمانی که احساس می‌­کند همچنان موضوعی مغفول مانده است، نقد تحقیق خود را شروع نکند. پس از آن که محقق تمام موارد را یادداشت کرد، باید بدون پیش فرض، مطالب خود را مطالعه کند و از جنبه‌­های مختلف به بررسی آن بپردازد.

شاید لازم باشد که محقق مطالب خود را از دید فرد دیگری بارها مطالعه کند، نقد کند و حتی به آن نمره نیز بدهد و بار دیگر پس از انتقادهای انجام گرفته [از دید خودش]، مطالب را بازنویسی کند.

این اولین و ساده­‌ترین روش برای نگارش یک تحقیق خوب و ایجاد ساختار شناخت‌­گرایانه [به صورت جامع] در دیدگاه محقق است.

یک تحقیق و پژوهش خوب باید در متغیرهای مورد بررسی نیز جامعیت داشته باشد. در این راستا، به محقق توصیه می‌­شود که پژوهش­های انجام شده در حیطه موضوع پژوهش خود را جمع­‌آوری کند و ادبیات پژوهش و تعاریف نظری و عملی متغیرهای مطرح شده را به دقت مطالعه و بررسی کند. ایجاد رویکرد منتقدانه یا مخاطب محور نسبت به پژوهش‌­هایی با موضوعات مشابه، تأثیر به‌سزایی در افزایش توانمندی ذهنی محقق و گسترش و بسط موضوعی دارد.


نویسنده: سید میلاد حسینی