سیر تحول آموزش و پرورش در تاریخ (بخش پنجم، مصر باستان)

بازدیدها: ۱۸۷

تمدن مصر از ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد تا زمان تسخیر آن توسط اسکندر مقدونی در شمال شرقی قاره آفریقا و واقع در: دره رود نیل قرار داشت. به فرمانروایان مصری، فرعون گفته می‌شد و آن‌ها خود را خدا می‌نامیدند. در مصر باستان خانواده اساس زندگی روزمره بود، در آن جامعه سنت تک همسری وجود داشت مگر نزد پادشاهان که به‌ندرت قابل مشاهده است. برخلاف اکثر تمدن‌های باستان، زنان مصری از حق و حقوق یکسان نسبت به مردان برخوردار بودند و می‌توانستند در مال و اموال مشترک خود و همسرشان دخل و تصرف داشته باشند. مصریان مردمانی بسیار موسیقی دوست بودند و آن‌ها با استفاده از سازهای مختلف مانند چنگ، نی و دف به رقص و آواز می‌پرداختند.

در مصر باستان مانند تعلیم و تربیت چین از آموزش برای تربیت و پرورش افراد در جهت رفع نیازهای دولتی استفاده می‌شد. مصریان نیز مانند دیگر تمدن‌ها به افرادی نیاز داشتند که بتوانند بخوانند، بنویسند و حساب کنند تا آن‌ها را در کارهای دولتی و دربار به‌کار گیرند. متولیان امر آموزش در مصر باستان کاهنان مذهبی معابد بودند، آن‌ها علوم مقدماتی را در مدارس وابسته به معابد به فرزندان ثروتمندان آموزش می‌دادند. یکی از کاهنان منصبی داشت که می‌توان آن را معادل وزیر آموزش و پرورش امروزی دانست که امر برنامه‌ریزی و هدایت تعلیم و تربیت آن دوران را بر عهده گرفته بود.

دیکته‌نویسی و رونویسی از متن‌ها یکی از مهم‌ترین وسایل تعلیم بوده که این نوع درس‌ها را بر روی سفال یا ورقه‌های سنگ آهکی می‌نوشتند و معلمان ایرادهای شاگردان را در حاشیه‌ی نوشته آن‌ها یادداشت می‌کردند. دانش‌پذیران پس از پایان آموزش‌های علوم مقدماتی و فارغ‌التحصیلی از مدارس وابسته به معابد وارد مدارس عالی اداره خزانه‌داری می‌شدند. در این مدارس به منشی‌ها تعلیمات مربوط به امور اداری داده می‌شد و آن‌ها را آماده خدمت در مراکز دولتی می‌کردند. زمانیکه دانش‌پذیران به کلاس‌های پایانی مدرسه می‌رسیدند حق داشتند که از کاغذ برای نوشتن استفاده کنند و تا قبل از آن فقط از سنگ‌های آهکی و یا سفال استفاده می‌‎کردند.

مصریان با اختراع کاغذ پاپیروس خدمت بزرگی به تمام تمدن‌های آن دوره کردند. آن‌ها ساقه پاپیروس را رشته رشته می‌کردند و آن رشته‌ها را چپ و راست بر روی هم می‌گذاشتند و می‌فشردند. به این ترتیب کاغذ که یکی از ارکان تمدن است را ‌ساختند. مصر و بابل تقریباً در یک زمان، قدیمی‌ترین نظام تعلیم و تربیت را که تا کنون تاریخ از آن خبر دارد را به‌وجود آورده‌اند. مصریان از تعلیم و تربیت استفاده کردند و توانستند مدت‌ها به قدرتی دست‌نیافتنی تبدیل شوند و با اختراع ابزارهای مختلف آموزشی مانند کاغذ و خط این تمدن را ثبت و ماندگار سازند.

کاهنان و فراعنه در مصر باستان بیشتر رویکرد قدرت‌گرایی (Powerism) داشتند. آن‌ها تا جایی پیش رفتند که در مواردی بخاطر کسب قدرت بیشتر با یکدیگر به اختلاف خورده و درگیری‌هایی داشتند. کاهنان با استفاده از ابزار مذهب و رویکرد قدرت‌گرایی توانستند به ارزش مدنظر خود، یعنی قدرت دست پیدا کنند و پایه‌های یک نظام قدرتمند در مصر باستان را محکم کنند. کاهنان مصری با نفوذ زیادی که در دربار و جامعه داشتند در برابر دیگر مذاهب آن دوره ایستادند و مذهب بت‌پرستی خود را، به هر شکل و روشی که بود، حفظ کردند، حتی آن‌ها توانستند برای مقطعی در برابر دین یهود مقاومت کنند و مهاجران یهودی که از اورشلیم و کنعان به مصر مهاجرت کرده بودند را به پایین‌ترین طبقه جامعه سوق دهند.

با بررسی نظام تعلیم و تربیت مصر باستان به طور کلی می‌توان گفت که رویکرد آن‌ها در تعلیم و تربیت همان رویکرد کاهنان می‌باشد و قدرت‌گرایی را رویکرد مناسب در تعلیم و تربیت می‌دانستند و با ابزار مذهب افرادی را تربیت کردند که بسیار وفادار به مذهب خود باشند و به‌واسطه آن افراد اهداف خود را دنبال کردند.


نویسنده: میلاد نوابی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *