فرهنگ‌سازی استفاده از خدمات مشاوره و روان‌شناسی

بازدیدها: ۹۵

هدف اصلی خدمات مشاوره و روان‌شناسی، کمک به رشد و بالندگی افراد است و مشاورین تلاش می‌کنند تا مراجعه‌کنندگان بتوانند توانایی‌ها و استعداد‌های خویش را بشناسند و با تصمیم‌گیری‌های مناسب در مسیر صحیح قرار گیرند. علاوه بر این، روان‌شناسان با شناسایی مشکلات فردی و روان‌شناختی افراد قادر خواهند بود تا برای رفع این مشکلات راهکارهای عملی ارائه دهند. تسهیل مشکلات رفتاری، توانمندسازی مراجع برای ایجاد و حفظ روابط بین فردی، آموزش انعطاف‌پذیری و توانایی سازگاری مراجعان در شرایط بحرانی از جمله خدمات روان‌شناختی هستند که به افراد ارائه می‌شوند.

اولین نکته مهم برای انجام جلسات روان‌درمانی تمایل افراد برای شرکت در این جلسات و استفاده از این خدمات است. در بسیاری از موارد مشاهده می‌کنیم که فرد به اصرار یکی از اعضای خانواده به‌لحاظ مشکلات فردی به مراکز مشاوره مراجعه می‌کند و در مواردی که مربوط به مشکلات خانوادگی است گاهی از سوی مراجع قانونی و ذی‌ربط بالاجبار به مراکز مشاوره معرفی می‌شوند. اولین گام برای این‌که افراد با میل و اراده خود به این مراکز مراجعه کنند و از خدمات روان‌شناختی و درمانی بهره‌مند شوند، این است که در مورد این نوع خدمات و مشکلات روان‌شناختی و این‌که مشاورین و روان‌شناسان چه کمکی می‌توانند به آن‌ها بکنند آگاهی کامل داشته باشند، که این امر نیاز به فرهنگ‌سازی در بستر جامعه دارد.

تاکنون مسئولان زیادی در ارتباط با فرهنگ و فرهنگ‌سازی در امور مختلف جامعه صحبت کرده‌اند. بیاناتی که شاید امروزه تنها در قالب یک شعار باشند و گاهی افراد تنها برای رفع مسئولیت و یا وظیفه در مورد آن صحبت می‌کنند. همان‌طور که می‌دانیم برای کسب نتیجه مطلوب، بعد از مرحله ارائه راهکارها، باید وارد مرحله عملی کردن ایده‌ها شد. هنگامی‌که از فرهنگ‌سازی صحبت می‌کنیم، چنین بر می‌آید که فقدان این مسئله می‌تواند در جامعه آثار سویی به جا گذارد، بنابراین مسئله فرهنگ‌سازی از دو جهت خود را بر جامعه و مسئولان آن تحمیل می‌کند و به عنوان یک مسئولیت و وظیفه مهم در حوزه جامعه‌پذیری خود را نشان می‌دهد. از جهتی فقدان فرهنگ استفاده از چیزی نیاز به فرهنگ‌سازی را توجیه می‌کند و از سوی دیگر وجود فرهنگی نامناسب، فرهنگ‌سازی مناسب را می‌طلبد.

پس از آموزش مفهوم فرهنگ به افراد جامعه، در جامعه مکانیزمی شکل می‌گیرد که به آن «نظارت اجتماعی اعمال» می‌گویند و وظیفه آن نظارت بر عملکرد همه افراد آن جامعه است، به این منظور که مفهوم فرهنگ­سازی دوباره به آن‌ها یادآوری شود. در این باره، رومینا امیری، جامعه‌شناس و مدرس دانشگاه، در گفتگویی که با خبرنگار ایمنا داشت، بیان کرد: «در سال­‌های اخیر همواره این موضوع مطرح شده است که به جای اینکه دولت بخواهد در این باره هزینه‌های گزافی را متحمل شود، قبل از آن که جریان اجتماعی‌شدن افراد رخ دهد، فرهنگ‌سازی‌های لازم را در جامعه پیاده کند». به این معنا که آیتم‌ها و المان‌هایی که در فرهنگ ما جا افتاده است را از طریق رسانه‌های مختلف برای افرادی که اجتماعی شدن آن‌ها به میزانی کندتر اتفاق افتاده است، یادآوری کند. امیری در ادامه افزود: «همچنین در برخی از مواقع، دولت از مفهوم فرهنگ‌سازی استفاده می‌کند تا برخی از مفاهیم و یا مواردی که به تازگی در جامه نفوذ کرده‌اند و هنوز برای افراد بیگانه هستند را در جامعه جا بیاندازد. بنابراین در این صورت است که یک شهروند آگاه در جامعه رشد و زندگی خواهد کرد».

فرهنگ‌سازی بر عهده چه کسانی است؟

بنابر گفته‌های خانم امیری، فرهنگ­سازی و پیاده‌کردن مفهوم آن در جامعه یکی از کارهایی است که مدیران فرهنگی، رسانه‌ها و متخصصینی که در این زمینه درس خوانده‌اند، معلمان پرورشی و والدین باید آن را سرلوحه کار خود قرار دهند و در این زمینه فعالیت کنند. وی در ادامه خاطرنشان کرد که در زمینه فرهنگ‌سازی، دولت نیز نقش بسیار مؤثر و گسترده‌ای را می‌تواند ایفا کند. برای مثال، دولت با در نظر گرفتن نهادی به نام نهاد فرهنگ می‌تواند گام مؤثری به منظور فرهنگ‌سازی افراد در جامعه و رشد و بالندگی آن‌ها بردارد.

یکی از چالش برانگیزترین مشکلات جامعه امروزی ما در ارتباط با استفاده از خدمات مشاوره این است که هنوز فرهنگ استفاده از این نوع خدمات در بین مردم ما به اندازه کافی جا نیفتاده است. تعداد زیادی از افراد جامعه ما هنوز به این بینش نرسیده‌اند که برای داشتن سلامت روان خود باید از خدمات درمانی روان‌شناختی استفاده کنند. اگر در این مورد به اندازه کافی فرهنگ‌سازی شود، قطعاً مردم تمایل بیشتری برای استفاده از خدمات مشاوره از خود نشان خواهند داد. مردم باید یاد بگیرند و آگاه شوند که سلامت روان ارتباط مستقیم و نزدیکی با سلامت جسم دارد، افراد باید مطلع شوند که داشتن یک روان سالم نقش مهمی در کیفیت و نوع زندگی فرد ایفا می‌کند. مشکلات روانی هم مانند مشکلات جسمی اگر در مراحل ابتدایی شناسایی نشوند و برای درمان آن‌ها اقدام نشود؛ حادتر شده و مراحل درمانی نیز سخت‌تر و طولانی‌تر می‌شود. لذا اگر فرهنگ استفاده از خدمات مشاوره‌ای بیشتر شود؛ گرایش مردم به این خدمات نیز افزایش می‌یابد.


نویسنده: ستاره ترابی