مکانیسم ماشه از توهم ترامپ تا واقعیت موجود

در روزهای اخیر و پس از مخالفت قاطع اعضای شورای امنیت با طرح پیشنهادی دولت آمریکا برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، دولت آمریکا و به‌‌ویژه شخص ترامپ، ایران را به استفاده از «مکانیسم اسنپ بک» یا «مکانیسم ماشه» تهدید کردند که در متن برجام برای بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران در پی عدم پایبندی اساسی ایران به برجام پیش‌بینی شده است. هر چند متن برجام [در بسیاری موارد] مورد انتقاد کارشناسان است، اما تلاش‌های دستگاه دیپلماسی مخصوصاً پس از خروج آمریکا از برجام باعث شده که امروز نه‌تنها امریکا که دیگر عضو برجام نیست، بلکه کشورهای اروپایی نیز نتوانند از مکانیسم ماشه استفاده کنند. پس از خروج آمریکا از برجام، سران اروپایی در چندین جلسه رسمی خود به چند مورد اشاره کرده و آن را تصویب کرده‌اند که در پی این اتفاق عملاً امکان استفاده از مکانیسم ماشه دیگر وجود ندارد. سران کشورهای اروپایی حاضر در برجام بارها اذعان کرده‌اند که خروج امریکا از برجام، عدم پایبندی اساسی امریکا به این پیمان بین‌المللی بوده و برداشته شدن تحریم‌های ایران از اصول اساسی مدنظر آن‌هاست، حال در این بین، در صورتی شکایت امریکایی یا حتی کشورهای اروپایی به کمیته مشترک برجام یا شورای امنیت و در خصوص عدم پایبندی ایران به برجام به جهت اقرار کشورهای اروپایی به عدم پایبندی امریکا و پذیرفتن حق ایران در برداشته شدن تحریم‌ها مشمول اصلی در حقوق بین‌المللی می‌شود که انکار پس از اقرار را قابل‌استماع نمی‌داند. بر همین اساس، عملاً «اسنب بک» یا همان «مکانیسم ماشه» وجاهت قانونی خود در برجام را از دست داده است. با همه این اوصاف، برجام به علت کارشکنی‌های متعدد امریکا به بار ننشست و باید منتظر اتفاقات و تصمیمات آتی طرف‌های درگیر در برجام باشیم. هر چند که طولانی شدن زمان این اقدامات، هرگونه امید در اثر بخش بودن اصل برجام را زیر سؤال برده است.


نویسنده: محسن شیروانی، رئیس هیأت مدیره اندیشکده مشیر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *