نگاهی کوتاه به نظام آموزشی فنلاند

بازدیدها: ۲۶۷

موفقیت کنونی نظام آموزشی فنلاند مدیون برنامه‌ریزی آن در اواخر قرن بیستم و دهه ۸۰ و ۹۰ آن قرن می‌باشد. فنلاندی‌ها نتیجه برنامه‎‌ریزی خود را در سال ۲۰۰۰ و پس از موفقیت چشمگیر دانش‌آموزان خود در آزمون پیزا دیدند. نکته قابل توجه نظام‌آموزشی فنلاند پیشگامی دختران نسبت به پسران در این آزمون‌ها است، به طوری که در آزمون پیزا ۲۰۰۵ دختران رتبه ۱ و پسران رتبه ۷ را به‌دست آورده‌اند. بعلاوه، در علوم نیز دختران رتبه ۲ و پسران رتبه ۱۰ را از آن خود کردند. نکته دیگر آن بود که فنلادی‌ها در بین ۵۵ کشور شرکت‌کننده در این آزمون رتبه آخر در مورد اختصاص دادن زمان به فعالیت‌های پس از مدرسه را به‌دست آوردند. فنلاندی‌ها تمام آموزش خود را معطوف به زمانی می‌دانند که در مدرسه حضور دارند، هر چند این زمان حتی نسبت به دیگر کشورهای پیشرفته کوتاه است. به طوری که یک دانش‌آموز مقطع ابتدایی ۲۰ ساعت از هفته در مدرسه حضور دارد که این ۲۰ ساعت شامل وقت ناهار و بازی هم می‌شود.

کلاس‌های خصوصی و آموزش‌های خارج از مدرسه در کشور فنلاند دیده نمی‌شود و خانواده‌های فنلاندی هزینه اضافی برای این کلاس‌ها پرداخت نمی‌کنند. به طور کلی می‌توان گفت در کشور فنلاند زمان آموزش و زمان خانه کاملاً مشخص است و خانواده‌ها این مرزبندی را به‌خوبی رعایت می‌کنند. نظام آموزشی فنلاند فاقد آزمون‌های ملی و رقابتی است و عملاً امتحانی وجود ندارد. شروع آموزش در فنلاند از ۷ سالگی است که نسبت به دیگر کشورهای اروپایی، در سن بالاتری آغاز می‌شود. مدارس فنلاند ماهیت طبقاتی ندارند (مفرح و غیر مفرح، استعداد درخشان یا معمولی). فنلاند کشوری است که در بین ۶۷کشور پیشرفته در خصوص یکسان‌سازی مدارس بسیار خوب عمل کرده و در بین این کشورها رتبه نخست را به خود اختصاص داده است. در مدارس فنلاند امکانات و شرایط یکسانی حتی بین مدارس روستاهای دور افتاده آن با مدارس شهر هلسینکی وجود دارد و خانواده‌ها تمامی دانش‌آموزان خود را به نزدیکترین مدرسه به محل سکونت خود می‌فرستند و دیگر دغدغه‌ی انتخاب مدرسه بهتر را ندارند. در نتیجه می‌توان گفت برابری و عدالت آموزشی در نظام آموزشی این کشور یک اصلی بدیهی و واقعی است.

وجود معلمان توانا و خلاق یکی از رموز موفقیت نظام آموزشی فنلاند است. در کشور فنلاند شغل معلمی علاوه بر مزایا و حقوق عالی از جایگاه اجتماعی بسیار بالایی برخوردار است، از همین رو فارغ التحصیلان دانشگاهی اشتیاق بسیاری برای معلم و مدرس شدن دارند، ولی تنها ۱۰% از فارغ التحصیلان دانشگاهی برای این شغل پذیرفته می‌شوند. به طور مثال، در سال ۲۰۱۰ از ۶۶۰۰ نفر متقاضی تنها ۶۶۰ نفر برگزیده این شغل شدند. معلمان باید دارای مدرک کارشناسی ارشد و همین‌طور استعداد چندگانه باشند: ۱- تخصصی موضوعی، ۲- تخصصی هنری و موسیقیایی، ۳- دانش و مهارت ورزشی. وزیر آموزش و پرورش فنلاند می‌گوید: «ویژگی منحصر به فرد سیستم آموزشی فنلاند این است که معلمان در روش‌های تدریس‌شان هر طور که مایل باشند عمل می‌کنند (معلمان آزادی عمل زیادی دارند)». بازی در نظام آموزشی فنلاند نقش مهمی دارد، زیرا آموزش و بروز استعداد را در بازی کردن می‌دانند، به طوری که حتی در زمستان از دانش‌آموزان خواسته می‌شود که در فضای آزاد به بازی کردن بپردازند. در مدارس فنلاند به دانش‌آموزان اعتماد کامل دارند، به این صورت که در زمان ناهار در سالن ناهارخوری هیچ خدمه‌ای وجود ندارد و تمامی امور بر عهده خود دانش‌آموزان است، این امر موجب پرورش روحیه تعاون و مسئولیت‌پذیری در دانش‌آموزان می‌گردد. نکته دیگر نظام آموزشی کشور فنلاند همراهی معلم از کلاس اول تا پایان دوران ابتدایی با یک کلاس است، این امر باعث گردیده مدرسه خانه‌ی دیگر دانش‌آموزان شود و معلمان هم از بابت شناخت اولیه و آشنایی با خلق و خوی دانش‌آموزان برای هر سال راحت شوند و یک معلم می‌تواند به واسطه آزادی عملی که داراست و هم‌چنین زمان مناسبی که در این ۶ سال دارد، اهداف خود را به‌خوبی اجرایی کند و به نتیجه‌ای که می‌خواهد برسد، بعلاوه دانش‌آموزان معلم خود را مانند مادر دوم خود دانسته و رابطه‌ی بسیار بهتری با آن معلم برقرار می‌کنند.

دانش‌آموزان پس از دوره ابتدایی می‌توانند دوره متوسطه را انتخاب نمایند و این یک امر کاملاً اختیاری است که ۹۰% از دانش‌آموزان ادامه تحصیل را انتخاب نموده و ۱۰% دیگر هم کاملاً آزاد هستند که هر موقع و هر زمان که مایل بودند بدون پرداخت هزینه‌ای ادامه تحصیل دهند. دوره متوسطه در کشور فنلاند به دو دسته تقسیم می‌شود دسته عمومی و حرفه‌ای. و هر دو دسته ۳ سال به طول می‌انجامد و پایان دوره تنها آزمون استاندارد فنلاند برگزار می‌گردد که از آن برای برنامه‌ریزی برنامه‎‌های دانشگاهی دانش‌آموزان استفاده می‌شود. آموزش حرفه‌ای دوره متوسطه بیشتر متمرکز بر شغل است که شامل کارآموزی و مهارت‌آموزی است. شایان ذکر است دانش‌آموزان در این دو دسته مجبور به ادامه مسیر نبوده و در هر زمان این امکان را دارند که مسیر خود را تغییر داده و به کشف استعدادهای جدید خود بپردازند.

 یکی دیگر از مواردی که باید در نظام آموزشی فنلاند به آن دقت کرد، وجود مدارس با امکانات متناسب با شرایط و استانداردهای آموزشی آن کشور است که باعث آرامش و راحتی دانش‌آموزان می‌شود و امکانات سخت‌افزاری مناسبی را برای استفاده دانش‌آموزان فراهم کرده‌اند. کشور فنلاند به‌واسطه یک برنامه‌ریزی دقیق و علمی توانست جزو پنج کشور برتر در حوزه نظام آموزشی قرار بگیرد و خود را الگویی مناسب برای دیگر کشورها معرفی کند تا جایی که کشورهای حوزه خلیج‌فارس خواهان این سیستم آموزشی هستند و حتی نوع معماری مدارس فنلاند را هم برای مدارس خود پیاده می‌کنند.


نویسنده: سید میلاد نوابی

2 thoughts on “نگاهی کوتاه به نظام آموزشی فنلاند

  • ۱۳۹۹-۰۶-۱۹ در t ۱۱:۱۱ ق٫ظ
    Permalink

    به نظر می رسه که در حال حاضر تمامی کشورها به مساله مهمی چون آموزش و تربیت پی برده اند و چه بسا که بسیاری از آنها در این مسیر پیش افتاده و در تلاش اند الگویی جهانی از روش خود ایجاد کنند.
    نکته حائز اهمیت در این شیوه تحصیلی این است که تمامی مدارس در یک سطح معین علمی قرار دارند و برای مثال یک مدرسه برتر از مدرسه دیگر نیست که اگر چنین سطحی برقرار نباشد چه بسا نگرانی های زیادی را برای خانواده ها به وجود خواهد آورد و مسلما با وجود چنین شرایط معینی استعداد و توانایی کودکان به شکل واقعی خود بروز می کند، فارغ از شرایطی که ممکن بود برخی از مدارس نسبت به سایر مدارس از آن بهره ای داشته باشندو بر روی ذهنیت کودکان و خانواده ها تاثیر منفی بگذارد.
    ممنون از تلاش شما و امیدوارم در ادامه این مسیر موفق باشید

    پاسخ دادن
    • ۱۳۹۹-۰۶-۱۹ در t ۱۱:۴۳ ق٫ظ
      Permalink

      سپاس از توجه شما، به امید بهبود نظام آموزش و پرورش کشور عزیزمان ایران

      پاسخ دادن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *