کنکور و معضلات آن

بازدیدها: ۱۱۲

تاریخچه کنکور

اولین کنکور ایران در سال ۱۳۴۸ برگزار شد، در آن سال کنکور به‌صورت پاسخ‌های کوتاه طراحی شده بود. تعداد شرکت‌کنندگان در سال ۱۳۴۸، ۴۷۷۰۳ نفر بود که تا سال ۱۳۸۰ روند صعودی داشته و پس از آن روند نزولی خود را آغاز کرده که در سال ۱۳۹۹ تعداد شرکت‌کنندگان به عدد یک میلیون و پنجاه و دو هزار و پانصد و سی نفر رسیده است که بیشترین جمعیت شرکت‌کننده را گروه علوم تجربی به خود اختصاص داده است.

معضلات کنکور

متأسفانه آموزش در ایران به یک صنعت تبدیل گشته، و یا به بیانی دیگر به یک بنگاه تجاری بدل گشته است. این امر باعث گردیده که شرافت آموزش از بین برود و اکثر افراد فعال در این حوزه به آموزش نگاه درآمدزایی داشته باشند، این نوع نگاه از یک طرف و تبدیل شدن تحصیلات دانشگاهی به یک کالای لوکس برای خانواده‌ها از طرف دیگر، باعث گردیده که در بحث کنکور گردش مالی بسیار بالایی رخ دهد. این گردش مالی بالا با گذشت زمان و سوء‌استفاده افراد ذی‌نفع علت تشکیل مافیای کنکور در ایران شده است، که آسیب‌های جبران ناپذیری را به حوزه آموزش کشور وارد کرده‌اند.

 از مشکلات کنکور می‌توان به چند مورد اشاره کرد: ۱- ایجاد بار استرس بسیار زیاد برای دانش‌آموزان نوجوان و خانواده‌ی آن‌‌ها که این استرس باعث آسیب‌های جدی روحی می‌گردد که تا سالیان سال به همراه آن‌ها خواهد بود. ۲- عدم وجود تطابق استعداد و توانایی دانش‌آموز با روش کنکور و مشخص نشدن استعداد و توانایی دانش‌آموزان با این روش آزمون. ۳- روش اجرای غلط به این‌صورت که از دانش‌آموزان، خواهان این مسئله هستند که در زمان کوتاه حجم زیادی از مطالب را جوابگو باشند. ۴- سیستم چند موضوعیتی آزمون. برای مثال، دانش‌آموزی که استعداد ریاضی دارد و ذهن این فرد برای مطالب ریاضی ساختار مناسب دارد چه لزومی دارد درسی مانند عربی را به‌خوبی بتواند پاسخ دهد که اگر در این زمینه موفق نباشد نمره آزمون آن بر کل آزمون او تأثیر می‌گذارد و استعداد و توانایی خود را نمی‌تواند به‌خوبی بروز دهد.۵- تئوری و تک بعدی بودن. آزمون‌های بین‌المللی مانند پیزا که بر مبنای دروس ریاضی، علوم و زبان خارجی هستند، به این صورت عمل می‌کنند که از دانش‌آموزان، می‌خواهند مدل‌های ریاضی را برای امور زندگی روزمره و حل مشکلات به وجود آمده در زندگی به کار گیرند و به سؤالات ریاضی فقط پاسخ تئوری ندهند. در حالی که در کنکور فقط از دانش‌آموزان خواسته می‌شود که به سؤالات به صورت چهارگزینه‌ای (بدون تحلیل و فرآیند تفکر در آن) پاسخ دهند.

 بسیاری بر این باورند که با حذف کنکور مشکلات آن از بین می‌رود و دیگر در جامعه و خانواده‌ها و نظام آموزشی معضلی شبیه کنکور وجود نخواهد داشت. در آبان ماه سال ۱۳۸۶ مجلس شورای اسلامی قانون حذف کنکور را تصویب کرد و تکالیفی برای سه وزارتخانه، بهداشت و آموزش و پرورش تعیین نمود که تا پایان سال اول برنامه پنج ساله توسعه پنجم کشور(حدود سال ۹۱) کنکور را حذف کنند. بنا به دلایلی این امر میسر نشد و تا کنون ادامه پیدا کرده است.

ذکر این نکته شایان توجه است که کنکور یک نتیجه است، نتیجه‌ی یک نظام آموزشی غلط. وقتی یک فرآیند اشتباه باشد، نتیجه آن نیز اشتباه است و با حذف آن نتیجه نمی‌توان آن فرایند را اصلاح نمود. وقتی به مشکلات کنکور نگاه می‌کنیم، متوجه آن می‌شویم که آن مشکلات درون سیستم آموزشی کل کشور وجود دارد و تنها مختص خود کنکور نمی‌باشد. مانند بار استرسی برای دانش‌آموزان و خانواده‌ها، دانش‌آموزان از همان ابتدا در مدارس به خاطر نبود آموزش صحیح به معلمان و کادر مدرسه و وجود رفتارهای اشتباه آن‌ها و همچنین به خاطر روش آموزش و سنجش معلمین و امتحانات و برگزاری آن‌ها تمامی دانش‌آموزان در طول سال تحصیلی دچار استرس بوده و نمی‌توانند آرامش خاطری که باید در آن سنین داشته باشند را تجربه کنند و هم‌چنین این استرس باعث می‌گردد دانش‌آموزان نتوانند استعداد خود را بروز دهند و همواره دچار ترس و نگرانی هستند. حال فرض کنید کنکور حذف گردد و طبق پیشنهاد داده شده برای جایگزینی کنکور معدل سال یازدهم و دوازدهم باشد. آیا این استرس حذف می‌شود؟ خیر، این استرس کماکان وجود خواهد داشت و خود را در امتحانات پایه یازدهم و دوازدهم نشان خواهد داد.

 یکی دیگر از مشکلات کنکور که قبلا ذکر شد عدم وجود تطابق استعداد و توانایی دانش‌آموز با روش کنکور است، وقتی دانش‌آموز استعداد خاصی دارد چگونه می‌تواند در کنکور آن را بروز دهد و راه زندگی و سرنوشت خود را مشخص کند و ادامه دهد، اگر نتواند در کنکور موفق شود تا بتواند به دانشگاهی متناسب با استعداد خود ورود کند، هم دانش‌آموز و هم استعداد بالقوه در کشور از بین می‌رود. حال با حذف کنکور این مشکل حل خواهد شد.؟ باز جواب منفی است، در مدرسه و امتحانات نهایی نیز به همین صورت است. نه در مدرسه با این نظام آموزشی و روش تدریس و کتب آموزشی می‌توان استعداد دانش‌آموزان را نمایان نمود نه با امتحانات نهایی، در کل می‌توان گفت با حذف کنکور فقط ظاهر مسئله تغییر می‌کند نه اصل مسئله، حتی با حذف کنکور، مشکل مافیای کنکور نیز حل نمی‌شود. فقط کافی‌است آن‌ها روش درس خواندن خود برای امتحانات کنکور را به امتحانات نهایی تغییر بدهند و همان مسئله‌ی قبلی باقی خواهد ماند. حذف کنکور مسئله‌ای را حل نمی‌کند فقط مشکلات جدید و مسائل جدید به وجود می‌آورد. اگر خواهان حذف کنکور هستیم باید نظام آموزشی کشور متحول گردد و یک نظام آموزشی استعدادپرور داشته باشیم، باید معلمان و کادر مدارس آموزش‌های ویژه ببنند، تعارفی با افراد تأثیرگذار در سیستم آموزشی نداشته باشیم و وقتی آن‌ها نتوانستند استاندارد لازم را کسب کنند حذف گردند. باید عدالت آموزشی در تمامی نقاط ایران برقرار گردد و تمامی دانش‌آموزان از امکانات برابر برخوردار باشند. باید سیستم آموزشی کشور یک سیستم آموزشی باز و فاقد استرس باشد تا دانش‌آموزان رغبت شرکت در کلاس و مدرسه را داشته باشند. سیستم آموزش عالی کشور باید به‌روز گردد و هدف آن ایجاد نیروی کار کارآمد برای کشور باشد، نه فقط صدور مدرک تحصیلات دانشگاهی. این امر برای آینده کشور بسیار مهم و حیاتی است و به‌خوبی باید بدانیم با این نوع سیستم آموزشی به هیچ یک از اهداف آموزشی خود نخواهیم رسید. ولی اگر تحول آموزشی صورت پذیرد، دیگر مسئله‌ای به نام کنکور نخواهیم داشت که بخواهیم با حذف آن مشکلات را حل کنیم. مشکلات خود به خود حذف می‌گردند.

حذف کنکور هیچ مشکلی را حل نمی‌کند، پس بهتر است صاحب‌نظران و کارشناسان وقت خود و سرمایه ملی را هدر ندهند و آن را صرف یک کار بیهوده نکنند بلکه بهتر است این وقت و سرمایه را در راستای تحول بنیادی نظام آموزشی کشور صرف کنند و برنامه‌ای درست و علمی و به دور از سلیقه و تعصب ارائه دهند تا به آینده کشور ایران در این راستا امیدوار باشیم.


نویسنده: سید میلاد نوابی

One thought on “کنکور و معضلات آن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *