جشن میانه پاییز

بازدیدها: ۴۳

جشن‌های زیادی در گاهشمار ایرانی وجود دارند که بسیاری از آن‌ها رفته‌رفته به دست فراموشی سپرده شده‌اند. جشن‌هایی که بر اساس تغییرات طبیعت در روزهای مختلف سال برگزار می‌شوند، مانند عید نوروز که در اعتدال بهاری برگزار می‌شود یا شب چله که در انقلاب زمستانی برگزار می‌شود. نام «گاهنبار ایاثرم» برای جشنی به کار می‌رود که به پاییزانه شهرت دارد و از جشن‌های شش گاهان ایران به شمار می‌رود. برای آشنایی با این جشن، بهتر است کمی در خصوص مفهوم گاهنبار و شش گاهنبار مهم ایران باستان بدانیم.

گاهنبار

گاهنبار در معنای لغوی ترکیب دو کلمه گاهان و بار است، گاهان به معنای زمان و بار به معنای نتیجه (ثمر) و مجلس، پس گاهنبار به معنای زمان به ثمر رسیدن (زمانی که هر بخشی از آفرینش به اتمام می‌رسید). در اسطوره‌های آریایی و زرتشتی گاهنبار همان شش روزی است که اورمزد دنیا را آفریده و در اول هر گاه باید یک جشن برگزار شود. آیین شش گاهنبار یک آیین بسیار کهن است که قدمت آن بنا بر آنچه در شاهنامه آمده به اوایل دوره پیشدادی می‌رسد. پیشدادیان نخستین سلسله پادشاهان ایرانی در شاهنامه به شمار می‌آیند، سلسله‌ای که جمشید بنیانگذار آن بوده است. هر سال شش گاهنبار دارد که طی آن‌ها زرتشتیان به خیرات و اطعام دیگران می‌پردازند و از درگاه اهورامزدا برای آفرینش جهان سپاسگزاری می‌کنند. در هرکدام از این گاهنبارها پنج روز جشن گرفته می‌شد. روز پنجم این جشن‌ها مهم‌تر از دیگر روزها بود، چرا که چهار روز اول، مقدمات آفرینش فراهم می‌شده و روز پنجم آفرینش، آن بخش از آفرینش به اتمام می‌رسید. 

 

جشن میانه پاییز

 

شش گاهنبار مهم ایران (شش گاهان)

گاهنبار اول مشهور به میدیوزرم: میدیوزرم چهل و پنجمین روز سال برابر با ۱۵ اردیبهشت است. در میدیوزریم آسمان آفریده شده است. 

گاهنبار دوم مشهور به میدیوشم: میدیوشم در صد و پنجاهمین روز سال و یا در  ۱۵ تیرماه برگزار می‌شود.  آب در گاهنبار میدیوشم آفریده شده است.

گاهنبار سوم مشهور به پیتی شهیم: پیتی شهیم در صد و هشتادمین روز سال و یا ۳۱ شهریور برگزار می‌شود، پیتی شهیم در لغت به معنای دانه‌آور است و مصادف با زمانی است که خرمن گندم به دست می‌آید. در روز پیتی شهیم یا پیته شهیم زمین آفریده شده است. 

گاهنبار چهارم مشهور به ایاثرم (ایاسرم): ایاثرم در دویست و دهمین روز سال و یا ۱۵ آبان برگزار می‌شود. ایاثرم یا پاییزانه یا جشن میانه پاییز به معنای آغاز سرماست. گیاه در زور ایاسرم آفریده شده است. 

گاهنبار پنجم مشهور به میدیارم: میدیارم در دویست و نودمین روز سال یعنی ۲۰ دی ماه هنگامی که مردم، چوپانان و کشاورزان در آرامشند برگزار می‌شود. در پنجمین گاهنبار جانوران آفریده شده‌اند. میدیارم به معنای میان دی ماه، میان آرامش و میان زمستان است. 

گاهنبار ششم مشهور به همس پت میدیم: در روز آغاز اعتدال بهاری و برابر شدن ساعت‌های روز و شب برگزار می‌شود، یعنی پنج روز آخر سال. همس پت میدیم (همسپتمدم) روز آفرینش مردمان بوده است. به این روز وهیشتواشت گاه نیز می‌گویند.

اَیاثْرِم که در زبان اوستایی اَیاثْرِمَه نیز خوانده می‌شود به جشن میانه پاییز مشهور است. در این روز چوپانان گله‌های گوسفند را از چراگاه‌های تابستانی به محل زمستانی خود می‌آوردند. زرتشتیان بر این باورند که در این روز خداوند گیاهان را آفریده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *