سازمان عفو بین‌الملل

بازدیدها: ۱۵۹

سازمان عفو بین‌الملل (Amnesty International) که امروزه به عنوان یکی از مشهورترین و بزرگترین سازمان‌های بین‌المللی غیردولتی فعال در زمینه حقوق بشر شناخته می‌شود؛ در سال ۱۹۶۱ تأسیس گردید.

مقدمات ایجاد این سازمان از طریق انتشار مقاله‌ای در روزنامه انگلیسی«آبزرور» در لندن به تاریخ ۲۶ می ۱۹۶۱ فراهم گردید. این مقاله که توسط «پیتر بنسون» یک مورخ و وکیل دعاوی نوشته شده بود؛ به یک فراخوان عمومی جهت مبارزه یک ساله برای کاهش «زندانیان فراموش شده» [افرادی که به دلیل عقاید مذهبی یا سیاسی در زندان به سر می‌بردند و توسط مردم جامعه و حتی کسانی که آن‌ها  را زندانی کرده بودند، فراموش شده بودند]، می‌پرداخت.

این فراخوان در اغلب روزنامه‌های اروپا و حتی هند و آمریکا نیز منعکس گردید. مقاله مذکور شامل عکس شش زندانی و تقاضای مبارزه برای آزادی افرادی همانند آن‌ها  در سراسر جهان بدون توجه به اعتقادات سیاسی و مذهبی؛ موقعیت جغرافیایی و ارتباط آن‌ها  با دولت‌های مربوطه بود.

چند ماه بعد افرادی همچون «Seannac Bride» ایرلندی؛ اریک بیکر سردبیر روزنامه «آبزرور» و «دیوید آرتور» و جرارد گارد نیز به همراهی پیتر بنسون سازمان عفو بین‌الملل را تأسیس  نمودند. بر خلاف انتظارات در مورد استفاده ابزاری از این سازمان توسط بلوک شرق و غرب؛ این سازمان با قاطعیت در بی طرفی؛ تمام این حدس و گمان‌ها  را نقش بر آب کرد. به‌تدریج این سازمان تبدیل به یک مرکز مبارزه‌جویی شد که دولت‌ها نسبت به انتقادات آن کاملاً حساس بودند.

بنابراین در این گفتار سعی بر آن است تا عمده مسائل زیر را با مد نظر قرار دادن اساسنامه سازمان عفو بین‌الملل وسایر منابع مورد بررسی قرار گیرد:

  • ساختار سازمان عفو بین‌الملل
  • سیستم عضویت
  • وضعیت مالی
  • سیستم تصمیم‌گیری
  • روش‌های کار
  • معیارهای بین‌المللی
  • اهداف و برنامه‌های سازمان عفو بین‌الملل

بند اول: ساختار سازمان عفو بین‌الملل:

مرامنامه سازمان عفو بین‌الملل چنین اعلام می‌کند که: با در نظر گرفتن اینکه هر فردی در بیان و حفظ عقاید آزادی کامل دارد و موظف است که رعایت آزادی دیگران را نیز بکند؛ سازمان عفو بین‌الملل با توجه به اصول اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ اعلام می‌کند:

  • بدون ملاحظات سیاسی برای کمک به افرادی که به دلیل عقاید مذهبی؛ سیاسی و داشتن رنگ؛ جنس؛ نژاد و زبان خاص به‌صورت اجباری بازداشت شده‌اند؛ فعالیت خواهد نمود.
  • مخالفت با هر اقدامی برای بازداشت و محاکمه افراد به‌صورت غیرمنصفانه و مغایر با معیار‌های شناخته شده.
  • مخالفت با هرگونه اقدام به شکنجه؛ تحمل مجازات مرگ و هرگونه رفتار ظالمانه و غیر انسانی با افراد بازداشت شده؛ چه آنان که دارای وکیل بوده‌اند و چه آنان که نتوانسته‌اند از وکیل استفاده نمایند.

در مورد ساختار سازمان باید گفت که هسته اصلی فعالیت‌های سازمان توسط گروه‌ها انجام می‌شود.

این گروه‌ها مجموعه‌ای از اعضای سازمان عفو بین‌الملل هستند که برای کاهش زندانیان عقیده تشکیل شده‌اند؛ این گروه‌ها به هر اندازه‌ای می‌توانند گردهم آیند و ممکن است مرکب از دوستان؛ همسایه‌ها؛ همکاران و هر گروه از اشخاص باشند که برای پشتیبانی از سازمان و تحقق اهداف جمع شده‌اند .

این سازمان همچنین دارای یک کمیته اجرایی است که در گردهمایی سالانه انتخاب می‌شوند که خط مشی سازمان را در طول یک سال مشخص می‌کند و نیز کار‌های دبیرخانه را کنترل و نیز اقدام به انتصاب دبیر کل که مسئول تمام تصمیمات روزمره کمیته می‌با شد؛ می‌نماید.

امور روزمره عفو بین‌الملل بوسیله دبیرخانه به ریاست دبیر کل به موجب دستورالعمل کمیته اجرایی اداره می‌شود.

طبق ماده ۹ اساسنامه سازمان عفو بین‌الملل با احراز شرایطی؛ اساساً یک شعبه از عفو بین‌الملل می‌تواند در سرزمین و یا کشوری؛ البته آن هم با رضایت کمیته اجرایی بین‌المللی تأسیس شود.

بند دوم: سیستم عضویت در سازمان عفو بین‌الملل:

طبق ماده سوم از اساسنامه سازمان عفو بین‌الملل؛ این سازمان که با عضویت اختیاری در سراسر جهان ایجاد گردیده است؛ مبتنی بر شعبات و گروه‌های وابسته و افراد حقیقی است.

  • سازمان عفو بین‌الملل از همان ابتدای تشکیل؛ در هر گروه سنی عضو پذیرفته است.
  • اصولاً اعضای عفو بین‌الملل ثروتمند نیستند؛ هر چند که استثنایی در این خصوص وجود دارد؛ لیکن قدرت اصلی این جنبش از نیاز و تشویق نشأت می‌گیرد. به همین خاطر از یک عضو انتظار می‌رود که به طور مداوم چه فردی و چه گروهی کار کنند نه اینکه به سرمایه سازمان بیافزایند.
  • افراد با پرداخت بهای حق اشتراک می‌توانند عضو عفو بین‌الملل شوند.
  • این عضویت قابل استعفا است؛ و سازمان نیز می‌تواند افراد را به دلیل شرایطی از عضویت محروم کند.

بند سوم: وضعیت مالی سازمان عفو بین‌الملل:

  • برای سازمان‌های بین‌المللی غیر دولتی بودجه همواره یک موضوع مسئله‌ساز بوده است.
  • سازمان عفو بین‌الملل با وضع کردن محدودیت‌های سختی روی منابع سرمایه؛ یک بنیه قوی مالی به وجود آورده است. گروه‌ها و بخش‌های اروپایی و آمریکایی از حق عضویت بالاتری نسبت به گروه‌های جغرافیایی دیگر برخوردار می‌باشند. این سیستم مالی موجب شده است که این سازمان از وابستگی به گروه‌ها و اشخاص با نفوذ دولتی و غیر دولتی بی نیاز گردد.
  • خزانه‌دار بین‌المللی؛ کمک‌های مالی دولت‌ها را قبول نمی‌کند. به هر حال عفو بین‌الملل به طور مستقیم متکی یا محتاج به هرگونه کمک مالی دولت‌ها نیست.
  • این سازمان حتی کمک‌های مالی شرکت‌ها و مؤسسات خصوصی مثل کارخانه فورد؛ راکفلر یا فولکس واگن و … را نیز تا به حال رد کرده است.

بند چهارم: سیستم تصمیم گیری در سازمان عفو بین‌الملل:

اداره سازمان عفو بین‌الملل؛ به‌ویژه در امور مالی و تصمیم‌گیری؛ به‌صورت متمرکز می‌باشد؛ هر چند در خیلی از موارد نیز این کار به صورت شورایی انجام می‌گیرد.

تصمیم‌گیری‌هایی که توسط سازمان انجام می‌گیرد به اولویت‌های تحقیقات و عملکرد‌ها و استراتژی‌های طولانی مدت؛ اصلاح قوانین و برنامه‌های روزمره بستگی دارد. این اولویت‌ها اگر در سطح وسیعی باشند؛ توسط مکانیسم‌های داخلی تعیین نمی‌شوند؛ بلکه بر اساس حوادث محلی و بین‌المللی مشخص می‌گردند.

تصمیم در مورد انتشار اخبار و اطلاعات و به‌ویژه نگارش گزارشات جهانی در موضوعات خاص؛ قبول تحقیق و حمایت از یک زندانی سیاسی همه به عهده دبیرخانه مرکزی است.

به طور کلی سه رکن در عفو بین‌الملل در فرآیند تصمیم‌گیری نقش عمده‌ای را ایفا می‌نمایند:

  • شورای بین‌المللی سازمان عفو بین‌الملل:

مطابق ماده ۱۲ عفو بین‌الملل؛ شورای بین‌المللی شامل اعضا کمیته اجرایی بین‌المللی و نمایندگان شعبات خواهد بود و در فواصل مختلف تشکیل جلسه خواهد داد و فقط نمایندگان شعبات که چگونگی انتخاب آن‌ها  در اساسنامه آمده است؛ حق رأی در شورای بین‌المللی را خواهد داشت.

  • کمیته اجرایی سازمان عفو بین‌الملل:

طبق ماده ۲۴ اساسنامه؛ کمیته اجرایی عفو بین‌الملل شامل یک خزانه‌دار و یک نماینده که از سوی شورای بین‌المللی انتخاب می‌شود.

به طور کلی طبق ماده ۳۴ اساسنامه «کمیته می‌تواند مقرراتی را برای هدایت امور عفو بین‌الملل و تشریفاتی را که در شورای بین‌المللی به کار آمده وضع نماید».

  • دبیرخانه بین‌المللی:

کمیته اجرایی می‌تواند دبیر کلی را انتخاب نماید که برحسب بخشنامه‌اش برای هدایت امور عفو بین‌الملل و اجرای تصمیمات شورای بین‌المللی پاسخگو باشد.

بند پنجم: روش‌های کار سازمان عفو بین‌الملل:

تمام فعالیت‌های سازمان عفو بین‌الملل که از آغاز تاکنون انجام شده بر پایه اطلاعات زیر بوده است: اطلاعات درباره زندانیان و شرایط آن‌ها؛ محاکمه آن‌ها  و خانواده آن‌ها؛ درباره دولت‌ها و اعضای آن‌ها؛ سیاست‌های آن‌ها  و نیز اطلاعات در مورد دوستان و دشمنان آن‌ها؛ ضعف و قدرت آن‌ها؛ درباره اعضای عفو بین‌الملل و مردمی که از این اطلاعات استفاده می‌نمایند. بنابراین طبیعی است که بیشترین هزینه‌ها و منابع سازمان برای جمع‌آوری و ارزیابی اطلاعات اختصاصی داده می شود. در حقیقت ساختار کامل این سازمان برای جمع‌آوری؛ توزیع و استفاده از اطلاعات طراحی شده است.

واحد تحقیق بزرگترین بخش در دبیرخانه مرکزی عفو بین‌الملل در لندن است. این واحد به نواحی مشخص جغرافیایی تقسیم می شود و وظیفه تفکیک و بررسی اطلاعات درباره زندانیان خاص عقیده؛ شناسایی گروه‌های زندانیان؛ علت اصلی زندانی شدن آن‌ها؛ توضیح این اطلاعات برای استفاده کننده‌ها و پیشنهاد روش‌هایی که طبق آن این اطلاعات برای اهداف سازمان عفو بین‌الملل قابل استفاده است. این واحد نمی‌تواند به تنهایی کار کند زیرا منابع اطلاعات زیاد و گوناگون می‌باشد. علاوه بر داوطلبانی که بریده اخبار روزنامه‌ها را به سازمان عفو بین‌الملل پست می‌کنند، دبیرخانه نیز خودش به طور منظم با روزنامه‌ها و … تماس برقرار می‌کند.

این افراد شامل پزشکانی هستند که با زندانیان در تماس هستند؛ بیمارستان‌ها؛ کشیش‌ها؛ قربانیان شکنجه؛ خانواده این قربانیان؛ زندانیان آزاد شده؛ سیاستمداران؛ روز نامه نگاران؛ سازمان‌ها؛ پناهندگان و … می‌باشند.

هر بخشی از اطلاعات یک طرح مشترک با اطلاعات دیگر دارد و به تنهایی مورد قبول واقع نمی‌شود. سازمان‌های دولتی و غیر دولتی؛ عفو بین‌الملل را به عنوان یک منبع اطلاعاتی می‌شناسند؛ مثل کمیسیون حقوق بشر(امروزه شورای حقوق بشر).

عفو بین‌الملل بارها اعلام نموده که هر کسی می‌تواند از اطلاعاتش بدون ذکر منبع استفاده کند؛ و نیز از بسط روش‌های کاری‌اش در حوزه‌ها و موضوعاتی که موجب سردرگمی سیاسی می‌شود، اجتناب می‌کند.

بند ششم: معیار‌های بین‌المللی سازمان عفو بین‌الملل:

این سازمان یک نماینده دائمی در مقر اصلی سازمان ملل متحد دارد. همچنین افراد داوطلبی که توانایی کافی داشته باشند در ژنو؛ پاریس؛ استراسبورگ؛ بروکسل و وین که اغلب سازمان‌ها  در این شهر‌ها دارای اداره مرکزی هستند؛ گمارده شده‌اند تا در کنفرانس‌های سازمان ملل حضور داشته و در تدوین معیارها و قوانین بین‌المللی شرکت نموده و یا حداقل از آن جلسات گزارش و اطلاعاتی کسب و به دبیر خانه مرکزی عفو بین‌الملل ارسال دارند. نمایندگان عفو بین‌الملل در تصویب و تدوین کنوانسیون‌هایی در خصوص منع شکنجه؛ حمایت از زندانیان و … در سازمان ملل نقش اساسی و مهمی داشته‌اند. این سازمان همچنین نظرات مشورتی خود را به کمیسیون حقوق بشر که امروزه شورای حقوق بشر جایگزین آن شده است و نیز ارگان‌های دیگر از جمله یونسکو و سازمان بین‌المللی کار و … و نیز به سازمان‌های منطقه‌ای ارائه می‌دهد.

بند هفتم: اهداف و برنامه‌های سازمان عفو بین‌الملل:

این سازمان بر این عقیده که دولت‌ها باید به افکار عمومی پاسخ دهند؛ استوار گشته است و به این علت نیز بیشتر دقت و تلاش خویش را برای تهیه اطلاعاتی صرف کرده است که دولت‌ها را تحت تأثیر قرار داده است و آنان را وادار به پاسخگویی می‌کند. عفو بین‌الملل از روش‌های تدریجی و سیستماتیک فشار؛ جلب رضایت و به مبارزه طلبیدن در سطح بین‌المللی استفاده می‌کند.

راه‌‌های ارتباط با سازمان عفو بین‌الملل:

وب سایت: www.amnesty.org

پست الکترونیکی:  contactus@amnesty.org، careers@amnesty.org

تلفن: ۷۴۱۳۵۵۰۰- ۲۰- ۴۴+

فکس: ۷۹۵۶۱۱۵۷- ۲۰-۴۴+


گردآورنده: سعید دهقانی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *