رابرت اومان (Robert Aumann)

بازدیدها: ۶۲۰

. اومان اولین کسی است که مفهوم تعادل همبسته را در نظریه‌ی بازی‌ها ارائه کرد. و برای ارائه این نظریه جایزه نوبل اقتصاد را دریافت کرد.

. به نظر اومان، نظریه‌ی بازی باعث شکوفایی ایده‌هایی می‌شود که در حل تعارضات موجود و یا در حال شکل‌گیری اثر‌گذر است.

. بدون تردید می‌توان گفت عمده شهرت اومان به خاطر ارائه‌ی نظریه‌ی «اصل برابری در یک اقتصاد با دوام در نظریه نئووالراس» می‌باشد.

رابرت اومان متولد ۱۹۳۰ میلادی، در سال ۲۰۰۵ به همراه توماس شلینگ (Thomas Schelling)  به خاطر مطالعات در زمینه «آنچه به نظریه‌ی بازی‌ها معروف است و یا به طور دقیق‌تر کمک به درک بهتر تعارض و همکاری از طریق تحلیل نظریه‌ی بازی‌ها»، جایزه نوبل اقتصاد را دریافت کرد.

پیش از اومان و شلینگ، اقتصاد‌‌دانان معاصری نظیر جان هارسانی (John Harsanyi)، جان فوربز نَش (John Forbes Nash) و راینهارد سیلتن (Reinhard Selten) در سال ۱۹۹۴ به خاطر  «تجزیه و تحلیل‌های پیشگامانه از تعادل در نظریه‌ی بازی‌های غیرمشارکتی» جایزه نوبل اقتصاد را دریافت کرده بودند.

رابرت اومان در فرانکفورت آلمان به دنیا آمد. وی یک ریاضی دان رژیم صهیونیستی‌الاصل و عضو آکادمی ملی علوم آمریکا است که در سال ۱۹۵۰ از کالج نیویورک در رشته علوم ریاضی لیسانس گرفت و در سال ۱۹۵۵ در رشته علوم ریاضی از انستیتوی فنی ماساچوست در مقطع دکتری فارغ التحصیل شد. از سال ۱۹۵۶ به دانشگاه عبری اورشلیم رفت و در مرکز مطالعات عقلانیت این دانشگاه به فعالیت پرداخت. بیش‌ترین سهم و مشارکت وی در محدوده بازی‌های تکراری بود که طبق تعریف، بازیگران آن‌ها به‌طور مرتب و همیشگی با شرایط مشابه روبرو می‌شوند.

اومان اولین کسی است که مفهوم تعادل همبسته را در نظریه‌ی بازی ارائه کرد. این مفهوم نوعی از تعادل در بازی‌های غیرهمبسته است که بسیار منعطف‌تر از تعادل کلاسیک نَش عرضه و مطرح می‌شود. پیش از این اومان، روی مفهوم دانش مشترک در «نظریه‌بازی به روش سخت»، مطالعاتی انجام داده بود.

وی در طول ۴۰ سال، از رهبران جنبش ریاضی مؤثر در پیدایش اقتصاد نئووالراسی و نظریه‌ی بازی‌ها بود و با ارائه‌ی نظریه‌ی بازی‌های غیرمشارکتی به حوزه علم اقتصاد قدم گذاشت. بی شک نظریه‌ی بازی‌ها برای اومان عمومی‌ترین نظریه در علم اقتصاد محسوب می‌شود. اومان در سال ۱۹۵۹ وارد مبحث نظریه‌ی بازی گردید تا هوشیارانه به تمییز و تشخیص جریان بازی‌های بی نهایت تکرار شده از بازی‌هایی با تکرارهای محدود بپردازد.

به نظر اومان، نظریه‌ی بازی باعث شکوفایی ایده‌هایی می‌شود که در حل تعارضات موجود و یا در حال شکل‌گیری اثر‌گذر است. تمرکز مطالعات اومان بر روی عناصر گوناگونِ نظریه‌ی بازی است و  بر روی این پرسش که «آیا در صورت پیگیری مکرر بازی‌ها، همکاری میان طرف‌های درگیر افزایش پیدا خواهد کرد یا نه؟». وی نظریه «زمانی که تعداد بازیگران زیاد، تعامل‌های نادر، افق زمانی کوتاه یا امکان مشاهده دقیق اقدامات سایرین غیرممکن باشد، احتمال همکاری رقبا کمتر می‌شود» را مطرح کرد.
بدون تردید می‌توان گفت عمده شهرت اومان به خاطر ارائه‌ی نظریه‌ی «اصل برابری در یک اقتصاد با دوام در نظریه نئووالراس» می‌باشد. اومان با معرفی نظریه «اندازه‌گیری در تحلیل اقتصادی» تعداد نامحدودی از عوامل تشکیل‌دهنده سناریوی «رقابت بدون نقص»، نظریه‌ی معیارها را در جوامع اقتصادی مورد بررسی قرار داد. در مقاله سال ۱۹۶۴، اومان علی رغم وجود عوامل بی شمار، اصل برابری با تخصیص‌های موازنه «والراس» را به اثبات رسانده و به این ترتیب چارچوب لازم برای تحقیقات بعدی خود را بر روی اصل همگرایی فراهم ساخت.

اومان در سال ۱۹۶۰ به همراه بزالل پلگ (Bezalel Peleg)، اندیشه یک بازی ائتلافی و شراکتی اما بدون فایده قابل انتقال را پی ریزی کرد؛ اندیشه‌ای که از عوامل راه‌گشا در تحقیقات بعدی وی بود. اومان در ادامه تحقیقات خود، با ارائه‌ی «مفهوم انتگرال در مکاتبات» که تا آن زمان عاملی غایب به حساب می‌آمد، به پیشرفت علم ریاضیات نیز کمک کرد. اومان با حرکت دادن ستون‌های کار اوکهام در سال ۱۹۶۲، نقش مهمی در منسوخ کردن قاعده کلّی تمامیّت برتری‌های مربوط به نظریه‌ی انتخاب والراس ایفاء کرد.
اومان در سال ۱۹۶۳ به همراه مایکل ماشل (Michael Maschle)  مفهوم «مجموعه چانه زنی» را معرفی کرد و کار خود را با تعریف یک موازنه لازم و ملزومی در بازی‌های چانه زنی ادامه داد. وی در یک مقاله تاریخی دیگر در کنار فرانسیس جان اَنسکُمب(Frances John Anscombe)  در سال ۱۹۶۴، اندیشه احتمال ذهنی را پردازش کرده و نظریه‌ی «انتخاب در شرایط عدم اطمینان» را از بنیان متحول ساخت؛ اندیشه‌ای که در گذشته لئونارد ساوج (Leonard Savage) تا حدودی به آن اشاره داشت.
در سال ۱۹۷۵ اومان مفهوم برهان همگرایی (Convergence theorem) برای ارزش لوید شیپلی (Lloyd Stowell Shapeley) را اثبات و در سال ۱۹۷۶ مفهوم دانش مشترک (Common knowledge) را مطرح ساخت. نظریه بازی برای وی مسلماً عمومی‌ترین نظریه بوده و اندیشه‌های وی در رابطه با نقش نظریه‌بازی‌ها در تجزیه و تحلیل‌های اقتصادی به‌گونه‌ای شگفت‌انگیز در تحقیقات او آشکار است.

آکادمی سلطنتی علوم سوئد، کار اومان را چنین توصیف می‌نماید: «در بسیاری از موقعیت‌های دنیای واقعی، ادامه دادن و حفظ شراکت در یک رابطه بلندمدت آسان‌تر از حفظ تداوم آن در برخوردهای تکی و کوتاه مدت خواهد بود بنابراین بررسی و تحلیل بازی‌های کوتاه مدت نیز دربردارنده محدودیت‌ها و دشواری‌های زیادی می‌باشد و این رابرت اومان بود که برای نخستین بار بازی‌های کوتاه مدت را به طور تمام و کمال مورد بررسی قرار داد. بررسی‌های وی نتایج مورد تأیید و قابل حفظ در روابط بلندمدت را به طور دقیق مشخص ساخت».

اومان به عنوان یک یهودی مذهب، از نظریه‌بازی نیز برای تحلیل مسائل پیچیده تالمود (مجموعه قوانین شرعی و عرفی یهود) استفاده کرده است. گذشته از جنبه‌های فولکلوریک، فعالیت‌های اومان به عنوان یک ریاضی‌دان برجسته که کاربرد نظریه‌بازی در درک و خواندن متون مذهبی تالمود به ویژه در حل برهان پیچیده تقسیم ارث شوهر متوفی میان سه همسر بیوه به جای مانده، مهم‌ترین خدمت وی به بشریت بوده است.

اومان به‌خاطر تحقیقات محرمانه‌اش بر روی کدهای مخفی «تورات» نیز مشهور می‌باشد. علاوه بر این درباره کاربرد اصل «شراکت اجباری» به دلیل «ترس از مجازات» به عنوان روشی برای برخورد با فلسطینیان نیز نظریه‌پردازی نموده که این روش با ترویج مجازات جمعی، عهدنامه‌های بین‌المللی را نقض می‌نماید.

اومان در علاقه اولیه شلینگ به تعاملی که در آن گروه‌ها طی یک دوره طولانی به دفعات با هم تعامل دارند و در اصطلاح «بازی‌های تکراری» نامیده می‌شود، شریک شد. وی نشان داد که همکاری مسالمت‌آمیز اغلب راه حلی متعادل در یک بازی تکراری است حتی اگر گروه‌ها تضادهای کوتاه‌مدت شدیدی در علایق‌شان داشته باشند. اومان و دیگر محققان، نتایج او را در جهات مختلفی چون باورپذیری خطر مجازات در انحراف از همکاری، بسط و تعمیم داده‌اند. اومان در یک همکاری مشترک با مایکل ماسکلر (Michael B.Maschler)، نظریه «مسابقات تکراری با اطلاعات نامتقارن» را بنیان نهاد که به معنی موقعیتی است که در آن یک گروه در رابطه با ابعاد معینی از یک مسابقه تکراری مانند نرخ‌های واقعی یک رقیب یا قدرت نظامی اطلاعات بیشتری دارد.
یکی دیگر از دستاوردهای اساسی اومان به موضوعات شناختی نظریه‌ی مسابقه به مفهوم پیامدهای دانش گروه‌ها در رابطه با ابعاد گوناگون مسابقه از جمله دانش هر گروه در مقابل با دانش دیگر گروه‌ها اختصاص دارد. در نخستین روزهای کاربرد نظریه‌ی مسابقه، تحلیل‌ها اغلب با این فرض که در قیاس با فیزیک، به عنوان مثال که در آن اصطکاک و ایستایی هوا گه‌گاه قابل چشم پوشی است، گروه‌ها همه چیز در رابطه با کلیه ابعاد مسابقه می‌دانند، ساده می‌شدند. آگاهی از خردمندی گروه دیگری می‌تواند رفتار خود شخص را تحت تأثیر قرار دهد همان‌گونه که آگاهی از دانش شخص دیگر در مورد خردمندی خود و غیره مؤثر خواهد بود. اومان با رسمیت دادن به مفهوم دانش مشترک، تجزیه و تحلیل نظام‌مند رابطه بین دانش گروه‌ها و نتایج مسابقه را در نظر گرفت.
اومان مفهوم جدیدی از تعادل با عنوان «تعادل همبسته» را نیز معرفی نمود که از نظریه تعادل یافته توسط جان نَش اقتصاد‌دان برجسته و برنده جایزه نوبل اقتصاد سال ۱۹۹۴، ضعیف‌تر می‌نمود. تعادل «همبسته» می‌تواند گویای این مطلب باشد که دلیل سودمندی انتخاب یک میانجی بی‌طرف توسط گروه‌های در حال مذاکره برای صحبت با طرفین به صورت گروهی یا مجزا و ارائه‌ی اطلاعات متفاوت به آن‌ها در برخی موقعیت‌ها چیست.

دیگر افتخارات علمی ایشان عبارتند از:

۱- جایزه علوم و تکنولوژی هاروی از انستیتوی تکنولوژی اسرائیل (۱۹۸۳)

۲- جایزه اقتصاد اروین پلین ریمز از دانشگاه نورث وسترن (سال ۱۹۹۸)

۳- جایزه اقتصاد اِمِت از رژیم صهیونیستی اسرائیل (سال ۲۰۰۲) و دریافت جایزه سازندگان اورشلیم (سال ۲۰۰۶)


نویسنده: سعید دهقانی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *