ژنوم اجتماعی

بازدیدها: ۹۱

از زمان کشف ساختار مولکول DNA در سال ۱۹۵۳ توسط واتسون و کریک که با اطمینان می‌توان از آن به عنوان یک انقلاب بزرگ علمی نام برد، علم ژنتیک با سرعت سرسام‌آوری در مسیر آینده و در پی کشف هرچه بیشتر رموز هستی در حرکت بوده است، حرکتی که در ابتدا با هدف بهبود در تشخیص و درمان بسیاری از بیماری‌ها و ناهنجاری‌ها و روشن نمودن اسرار تکامل انسان و دیگر اشکال حیات صورت گرفت. اما شاید مانند هر دستاورد (انسانی) دیگری، علم ژنتیک نیز با تکیه بر توانایی‌ها و پتانسیل‌های صرفاً تکنولوژیک و علمی خود و بدون توجه به دیگر جوانب می‌تواند از مسیر ابتدایی و هدف اولیه‌ی خود دست کم به صورت ناخواسته منحرف شود که در این صورت پیامدهای وخیم و ویرانگر و به قول یورگن‌ هابرماس (Jürgen Habermas) نقطه تلاقی حقایق تجربی و ملاحظات اخلاقی آن (هابرماس،۱۳۸۰) متوجه خود انسان، یعنی خالق و بوجود آورنده‌ی علم مورد نظر خواهد بود.
ریچارد داوکینز (Richard Dawkins)، زیست شناس تکاملی معاصر، مفهوم ژن اجتماعی را با ابداع واژه meme وارد علوم طبیعی کرد. ژن اجتماعی مسئول بروز رفتار اجتماعی مرتبط با آن است.
احتمالا یکی از این رفتارها که مرتبط با یک سری meme خاص می‌باشد، رفتار زبانی است. سوابق انسان‌های منزوی از اجتماع که معمولا تحت عنوان انسان‌های رانده شده از آنها یاد می‌شود نشان می‌دهد که انسان‌ها در انزوا به تدریج توانایی تکلم خود را از دست می‌دهند. به نظر می‌رسد بستر اجتماع، از نظر نوع کارکرد همان کاری را انجام می‌دهد که مجرای ارسال صدا انجام می‌دهد و آن مجال بروز دادن به زبان است، البته از نوع سلبی آن. به این معنی که اگر فی المثل جریان هوا و شنوایی نبود، زبان از راه دیگری مثلا خط یا هر چیز دیگری می‌توانست بروز پیدا کند. اما بدون وجود بافت اجتماعی زبان هرگز نمی‌توانست بروز یابد و متولد شود.
آنچه که مساله را پیچیده می‌کند این است که احتمالا مجموعه‌ای از عوامل محیطی نظیر زندگی اجتماعی، فیزیولوژی شنوایی و محیط زندگی انسان نما به همراه عوامل ژنتیکی در طی مسیر تکامل، زبان را در نوع انسان نهادینه کرده‌اند.
ژنوم اجتماعی علمی است که دانش و تکنولوژی پایه سلامت، دانش بیماری‌ها و ژنومیک را به صورت واقع‌گرایانه و مسئولانه در جوامع و به نفع افراد جامعه، به کار می‌گیرد. ژنوم اجتماعی سعی دارد تا خدمات ژنتیک را در اختیار عموم افراد جامعه قرار داده، تا در نهایت به نحو عادلانه، سلامت آحاد افراد جامعه را به سهم خود، ارتقاء بخشد.
ژنوم اجتماعی و اقدامات اصلی ژنتیک اجتماعی، شکاف علمی و فن آوری موجود بین کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه را تحلیل می‌کند، داشته‌های پایه نظام سلامت در کشور را شناسایی می‌کند، سپس شبکه‌های ارائه خدمات ژنتیک را با تکیه بر نقاط قوت و همسو نمودن این نقاط، تشکیل می دهد. بعد از آن با اتصال و ادغام این شبکه ها به نظام سلامت پایه، عرضه خدمات ژنتیک را در بستر جامعه ممکن می سازد.
ارتباط ژنتیک و کسب موفقیت‌های اجتماعی
مطالعه صورت گرفته توسط محققان دانشگاه دوک نشان می‌دهد که، چگونه ژن‌ها می‌توانند زندگی و موفقیت‌های آتی اجتماعی انسان را در طول زمان شکل دهند.
مطالعه اخیر، ادامه پژوهشی بود که نشان می‌داد، یک زنجیره ژنتیکی می‌تواند پیشرفت‌های تحصیلی فرد در آینده را پیش‌بینی کند. در پژوهش قبلی، تنوع ژنتیکی در ۱۰۰ هزار نفر مورد بررسی قرار گرفت و محققان دریافتند، این تنوع ژنتیکی به یک «نمره پلی ژنیک» تبدیل می‌شود که با پیشرفت تحصیلی فرد در ارتباط است.
در مطالعه جدید، محققان دانشکده پزشکی دانشگاه دوک از داده‌های طولی پژوهش قبلی و داده‌های یک مطالعه بر روی ۱۰۰۰ نفر در نیوزلند از بدو تولد تا ۴ دهه بعد استفاده کردند.
در مدت انجام این مطالعه، نقاط عطف زندگی در دوران کودکی، صفات، رفتار و آرمان‌ها تا دوره نوجوانی، اهداف و دستاوردها در دوره بزرگسالی ارزیابی شدند.
دانیل بلسکی، نویسنده ارشد این مطالعه تأکید کرد: موفقیت در مدرسه و تحصیل، نیازمند همان مهارت‌ها و توانایی‌هایی است که بطور کلی برای داشتن یک زندگی خوب در آینده مورد نیاز است؛ این فرض مطرح شد که همان تنوع ژنتیکی که موفقیت در مدرسه را پیش‌بینی می‌کند، می‌تواند موفقیت‌های آتی زندگی را نیز پیش‌بینی کنند.
بررسی ها نشان داد، عوامل فیزیولوژیکی مختلف، نقش مهمی در ایجاد ارتباط بین ویژگی‌های ژنتیکی و دستاوردهای مهم زندگی از جمله موفقیت حرفه‌ای – شغلی، امنیت مالی، تحرک جغرافیایی و اجتماعی ایفا می‌کنند.
محققان دریافتند، افراد با نمرات پلی ژنیک بالاتر، از تحرک جغرافیایی بیشتری برخوردار بوده و اغلب در جستجوی فرصت‌های حرفه‌ای در نقاط مختلف هستند؛ فرصت‌های شغلی بهتری برای خود ساخته و مدیریت پول بهتری دارند؛ از سطح تحصیلات بالاتر و درنتیجه، درآمد بیشتری برخوردارند.
همچنین، احتمال دستیابی کودکان با نمرات پلی ژنیک بالاتر به موفقیت‌های اجتماعی در آینده، حتی در صورت تولد در خانواده‌های نسبتا فقیر، بیش از سایر افراد گزارش شد. این نگاه اجمالی نشان می‌دهد که چگونه ژن‌ها می‌توانند زندگی انسان را در طول زمان شکل دهند.
با این حال، نمرات پلی ژنیک قادر به پیش‌بینی برخی نتایج مهم زندگی نیستند؛ برای مثال، محققان نتوانستند شواهدی از ارتباط بین نمرات پلی ژنیک با پیش‌بینی وضعیت سلامت جسمی کودکان بدست بیاورند.
نتایج این مطالعه در مجله «Psychological Science» منتشر شد.


گردآورنده: سعید دهقانی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *